ਕਿਤੇ ਰੁੱਸ ਨਾ ਜਾਣ ਪਿੱਤਰ! ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਸਰਾਧ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣਾ ਸਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਗਲਤ?

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਦਿਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪਿੱਤਰ ਸਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਜੋ ਵੀ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਪਣ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਚਬਲੀ ਭੋਗ ਵੀ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਸਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦੌਰਾਨ ਪਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਸਰਾਧ ਦੀ ਮੁੱਖ ਤਾਰੀਖ ’ਤੇ ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਜਾਂ ਮਾਸਿਕ ਧਰਮ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣਾ ਠੀਕ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ।

ਕੀ ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣਾ ਠੀਕ ਹੈ?

ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਧਾਰਮਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰਾਧ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਆਉਣ ’ਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਘੱਟ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਾਧ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਨੁਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਹੈ ਇਹ ਗੱਲ

ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੀਰੀਅਡਸ ਦੌਰਾਨ ਭੋਜਨ ਨਾ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਮਨੁਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—

चाण्डालश्च वराहश्च कुक्कुटः श्वा तथैव च ।

रजस्वला च षण्डश्च नेक्षेरन्नश्नतो द्विजान् ॥

ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰਾਧ ਦੌਰਾਨ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਜਾਂ ਪਰੋਸਦੇ ਸਮੇਂ, ਚੰਡਾਲ, ਸੂਰ, ਮੁਰਗੇ, ਕੁੱਤੇ, ਮਾਹਵਾਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਨਪੁੰਸਕ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਭੋਜਨ ਵੱਲ ਦੇਖਣਾ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਰਾਧ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਸਖ਼ਤ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਭੋਜਨ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਸੇ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਜਦੋਂ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਵੀ ਵਰਜਿਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਰਾਧ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਭੋਜਨ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਸਰਾਧ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ’ਤੇ ਪੀਰੀਅਡਸ ਆ ਜਾਣ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੱਸ-ਸਹੁਰੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸਰਾਧ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਆ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਸਬੰਧੀ ਕੁਝ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ— ਘਰ ਦੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾ ਤੋਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾ ਵੀ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ ਤਾਂ ਘਰ ਦਾ ਪੁਰਸ਼ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਇਹ ਵੀ ਸੰਭਵ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਰਾਧ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਿਰਫ਼ ਤਰਪਣ ਕਰੋ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਸਰਵਪਿੱਤਰ ਮੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕਰਵਾਓ। ਇਸੇ ਦਿਨ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਵੀ ਭੋਜਨ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਸਰਾਧ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ’ਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਘਰ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਲੋੜਵੰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਰਾਧ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਆ ਜਾਣ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।