ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਕਰੋ ਇਹ ਗਲਤੀ! ਸਰਾਧ ’ਚ ਵਰਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਆਮ ਪੂਜਾ ’ਚ ਵਰਤਣਾ ਸਹੀ ਜਾਂ ਗਲਤ?

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰ ਪੱਖ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਕੱਢਣਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਰਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਰਾਧ ਪੱਖ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕ ਪਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਰਪਣ ਅਤੇ ਪਿੰਡਦਾਨ ਵਰਗੇ ਕਈ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸਰਾਧ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਲ, ਜੌਂ, ਚੌਲ, ਜੌਂ ਦਾ ਆਟਾ, ਰੋਲੀ, ਮੌਲੀ ਆਦਿ ਕਈ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਮੱਗਰੀ ਬਚ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਸਵਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਸ ਬਚੀ ਹੋਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਮ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਸਰਾਧ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਰਾਧ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

ਸਰਾਧ ਦੌਰਾਨ ਪਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਤਿਲ, ਜੌਂ, ਚੌਲ, ਜੌਂ ਦਾ ਆਟਾ, ਰੋਲੀ, ਕਲਾਵਾ, ਧੂਪ, ਘਿਓ, ਫਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਬੋਹੜ ਦਾ ਪੱਤਾ, ਗੋਬਰ ਦਾ ਉਪਲਾ ਜਾਂ ਕੰਡਾ, ਪਾਨ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਸੁਪਾਰੀ, ਲੌਂਗ, ਇਲਾਇਚੀ ਅਤੇ ਕਪੂਰ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਰਾਧ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਬਚੀ ਹੋਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਸਰਾਧ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਆਮ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?

ਸਰਾਧ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪਿੱਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਿੰਡਦਾਨ, ਤਰਪਣ ਜਾਂ ਪਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਆਮ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਈਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤਰ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਸਰਾਧ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਕੀ ਕਰੀਏ?

ਪਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਸਮੱਗਰੀ ਬਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਵਪਿੱਤਰ ਮੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਪਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸਰਜਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦੇਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਚੀ ਹੋਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਲਈ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਸਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।