23 ਸਾਲ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ‘ਪ੍ਰਕਾਸ਼’

ਵਿਛੋੜਾ ਖ਼ਤਮ, ਪਟਿਆਲਾ ’ਚ ਮਾਂ-ਪੁੱਤ ਦਾ ਭਾਵੁਕ ਮਿਲਾਪ

2003 ’ਚ ਘਰੋਂ ਰੁੱਸ ਕੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਪੁੱਜਾ ਸੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼

ਨਵਦੀਪ ਢੀਂਗਰਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ, ਪਟਿਆਲਾ

ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੱਚ ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਆਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ਾਸਲਾ ਵੀ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲਚਕਾਣੀ ਸਥਿਤ 'ਆਪਣਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਸੇਵਾ ਸੁਸਾਇਟੀ' ਦੇ ਵਿਹੜੇ ’ਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਰ ਸ਼ਖ਼ਸ ਦੀ ਅੱਖ ਨਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ 68 ਸਾਲਾ ਮਾਂ ਆਰ ਸੁੰਦਰੀ ਨੇ 23 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਗੁਆਚੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸੀਨੇ ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਤਾਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਹਿ ਤੁਰੇ।

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਾਲ 2003 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ 16 ਸਾਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਸਕੂਟਰ ਚਲਾਉਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੋਏ ਮਾਮੂਲੀ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਭਾਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸੁਰਾਗ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਮੰਨ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ 2021 ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਮਾਂ ਸੁੰਦਰੀ ਨੇ ਦਿਲ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਆਸ ਦੀ ਕਿਰਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਗਾਈ ਰੱਖੀ।

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਣਜਾਣ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਐਨ.ਜੀ.ਓ.'ਆਪਣਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਸੇਵਾ ਸੁਸਾਇਟੀ' ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਜਨਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਸਰਾਊਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਲਗਪਗ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਬੰਧੂਆ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਾਲ 2022 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਰੈਸਕਿਊ ਕਰ ਕੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸ਼ੈਲਟਰ ਹੋਮ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।

ਭਾਵੁਕ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਐਨ.ਜੀ.ਓ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਰ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਸ਼ਰਮ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਪਛਾਣ ਤਸਦੀਕ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਅਸੀਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੁੱਲ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਿਸੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਚਲਾ ਜਾਵੇ।’’ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਸੁੰਦਰੀ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੋਇੰਬਤੂਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਜੀ. ਗਿਰੀਯੱਪਨਵਰ ਨੇ ਪੂਰੀ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਲੇਬਰ ਵਿਭਾਗ, ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਕੋਇੰਬਤੂਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੋ ਦਹਾਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ 5 ਜੁਲਾਈ, 2025 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰੀ ਨੇ ਵਾਟਸਐਪ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਕੂਲ ਦਾਖਲਾ ਰਿਕਾਰਡ, ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਸ਼ਨ ਕਾਰਡ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਮਿਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਵਿਰੁਧੂਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ 'ਨੇਟਿਵ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ' ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੂਮਾਲਾਈਪੱਟੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਹਨ। ਕੁਲੈਕਟਰ ਨੇ ਖੁਦ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਭੇਜਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਮਦਦ ਲਈ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੌਂਪਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਾਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕੀਤੀ।

ਬਾਕਸ

ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹਿਯੋਗ

ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਸਕੱਤਰ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਪੱਤਰਕਾਰ ਮੁਥੱਈਆ ਦੀਆਂ ਅਣਥੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ, ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ 'ਪੂਮਾਲਾਈਪੱਟੀ' ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਸਿਆ। ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੇ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਭਟਕ ਕੇ ਆਖਰਕਾਰ ਸੁੰਦਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਲਿਆ। ਕੋਇੰਬਤੂਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਕੂਲ ਰਿਕਾਰਡ, ਰਾਸ਼ਨ ਕਾਰਡ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਿਲਣ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਿਆ।

ਬਾਕਸ

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਹੁਕਮ

ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੇਬਰ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਬੰਧੂਆ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲਾਭ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਨੇ ਸਾਲ ਬੰਧੂਆ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।