ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ਿਆਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੰਛੀ, ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ’ਚ ਵਧੀ ਰੌਣਕ

ਆਰ.ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ, ਪਠਾਨਕੋਟ : ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੌਸਮ ਬਦਲਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲ ਦੂਰ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢਕੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਉੱਡ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਜਲਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਆਮਦ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਰੂਸ, ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਰਗੇ ਠੰਢੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦਾ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਅਦਭੁੱਤ ਰਚਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਡੈਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਰੀਬ 150 ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਨਾਹਗਾਹ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ

ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਅਨੁਕੂਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਲਗਾਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਰਹਿਣ ਲਈ ਢੁੱਕਵਾਂ ਮਾਹੌਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਸਰਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਰਹੀ ਕੜਾਕੇ ਦੀ ਠੰਢ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਹਿਮਾਨ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਜਲਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਸਮ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ’ਤੇ ਇਹ ਪੰਛੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਬਾਰ-ਹੈੱਡਡ ਗੂਜ਼ ਦੀ ਉਡਾਣ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅਦਭੁੱਤ ਕਰਿਸ਼ਮੇ ਦੀ ਮਿਸਾਲ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰ-ਹੈੱਡਡ ਗੂਜ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਪੰਛੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਅਦਭੁੱਤ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇੰਨੀ ਉੱਚਾਈ ’ਤੇ ਉੱਡ ਕੇ ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਕਰਿਸ਼ਮਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਰਸ ਕਰੇਨ ਵੀ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਕੱਦ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਤੋਂ ਛੇ ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਆਪਣੇ ਜੋੜੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਕਥਲੌਰ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਪਛਾਣ ਬਣੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲ

ਪਠਾਨਕੋਟ ਦਾ ਕਥਲੌਰ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਜਲ ਸਰੋਤ, ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਵਾਤਾਵਰਨ ਹੈ। ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਝੀਲ, ਕੇਸ਼ੋਪੁਰ ਛੰਭ ਅਤੇ ਕਥਲੌਰ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੁਰੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਅਹਿਮ ਕੁਦਰਤੀ ਪਛਾਣਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਸਥਾਨਕ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਲਗਾਇਆ ਸੀ ਡੇਰਾ

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਜਲਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਪੱਖੋਂ ਅਨੁਕੂਲ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਠਹਿਰਾਅ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਹੁਲਾਰਾ

ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੇ ਜਲਗਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦੇ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨਿਖਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਹਰ ਸਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦ ਪਠਾਨਕੋਟ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਭਿਆਸ ਸੈਣੀ ਅਤੇ ਅਭਿਨੰਦਨ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਈ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਲਗਭਗ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਇੰਨੀ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।