ਮੁਹਾਲੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ: ਹਲਦੀ ਦੇ ਨੈਨੋ ਕਣਾਂ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਹੋਵੇਗਾ ਸਨਅਤੀ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ
ਮੁਹਾਲੀ ਸਥਿਤ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਨੈਨੋ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (ਆਈਐੱਨਐੱਸਟੀ) ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਹਲਦੀ ਦੇ ਅਰਕ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਜ਼ਿੰਕ ਆਕਸਾਈਡ ਨੈਨੋ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਜੈਵ-ਅਪਘਟਨਯੋਗ ਪੌਲੀਲੈਕਟਿਕ ਐਸਿਡ (ਪੀਐੱਲਏ) ਨੈਨੋਫਾਈਬਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਫਿਲਟਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਡਾ. ਅਵੀਰੂ ਕੁਮਾਰ ਬਸੂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
Publish Date: Tue, 20 Oct 2026 11:10 AM (IST)
Updated Date: Tue, 20 Oct 2026 11:26 AM (IST)
ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ, ਮੁਹਾਲੀ। ਕੱਪੜਾ ਉਦਯੋਗ ’ਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਰੰਗੀਨ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਮੁਹਾਲੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਨੁਕੂਲ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਲਦੀ ਦੇ ਅਰਕ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਜ਼ਿੰਕ ਆਕਸਾਈਡ ਨੈਨੋ ਕਣਾਂ, ਰੋਸ਼ਨੀ, ਅਲਟ੍ਰਾਸੋਨਿਕ ਕੰਪਨਾਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਲਰਨਿੰਗ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਮੁਤਾਬਕ 120 ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਉਪਚਾਰ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ 96 ਤੋਂ 98.6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮੁਹਾਲੀ ਸਥਿਤ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਨੈਨੋ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (ਆਈਐੱਨਐੱਸਟੀ) ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਹਲਦੀ ਦੇ ਅਰਕ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਜ਼ਿੰਕ ਆਕਸਾਈਡ ਨੈਨੋ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਜੈਵ-ਅਪਘਟਨਯੋਗ ਪੌਲੀਲੈਕਟਿਕ ਐਸਿਡ (ਪੀਐੱਲਏ) ਨੈਨੋਫਾਈਬਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਫਿਲਟਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਡਾ. ਅਵੀਰੂ ਕੁਮਾਰ ਬਸੂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਹਲਦੀ ਦੇ ਅਰਕ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਨੈਨੋ ਕਣ
ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਹਲਦੀ ’ਚ ਮੌਜੂਦ ਕਰਕਿਊਮਿਨ, ਫਲੇਵੋਨੋਇਡ ਅਤੇ ਫੇਨੋਲਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਕ ਆਕਸਾਈਡ ਨੈਨੋ ਕਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੈਨੋ ਕਣਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹਨ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਕੁਝ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਏਜੰਟਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਪਿਨਿੰਗ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਨੈਨੋ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਪੀਐੱਲਏ ਨੈਨੋਫਾਈਬਰ ਵਿੱਚ ਸਮੋਇਆ ਗਿਆ।
ਇਸ ਨਾਲ ਛੇਕਦਾਰ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਫਿਲਟਰ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਿਲਰੇ ਨੈਨੋ ਕਣਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਣਾ ਸੌਖਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੀਐੱਲਏ ਦੇ ਜੈਵ-ਅਪਘਟਨਯੋਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੇ ਕੰਪਨਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਅਸਰ
ਆਮ ਪਾਣੀ ਉਪਚਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਤਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋ-ਕੈਟਾਲਿਸਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਈਜ਼ੋ-ਕੈਟਾਲਿਸਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਲਟ੍ਰਾਸੋਨਿਕ ਕੰਪਨਾਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪੋਲਰਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਅਤੇ ਹੋਲ ਦੇ ਮੁੜ-ਸੰਯੋਜਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਸ਼ੀਨ ਲਰਨਿੰਗ ਨਾਲ ਬਿਹਤਰ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ
ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ੀਨ ਲਰਨਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ, ਉਪਚਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਦੀ ਮਾਤਰਾ, ਅਲਟ੍ਰਾਸੋਨਿਕ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਅਤੇ ਰੰਗ ਦੀ ਘਣਤਾ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਉਪਚਾਰ ਲਈ ਢੁੱਕਵੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਚੁਣਨ, ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਲਦੀ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਨੈਨੋ ਕਣਾਂ, ਜੈਵ-ਅਪਘਟਨਯੋਗ ਨੈਨੋਫਾਈਬਰ ਅਤੇ ਦੋਹਰੀ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਇਹ ਸੁਮੇਲ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਸਨਅਤੀ ਪਾਣੀ ਉਪਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।