ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਸਿਗਨਲਾਂ ਤੇ ਚੌਕਾਂ ’ਚ ਡਿਊਟੀ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬਣੀ ਚੁਣੌਤੀ

-ਗਰਮੀ, ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਧੂੜ, ਸ਼ੋਰ ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਦਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦੈ ਸਾਹਮਣਾ

ਪੁਨੀਤ ਬਾਵਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ, ਲੁਧਿਆਣਾ

ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਦਾ ਵਹਾਅ ਸੁਚਾਰੂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਚੌਕਾਂ ਅਤੇ ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਸਿਗਨਲਾਂ ’ਤੇ ਘੰਟਿਆਂ ਡਿਊਟੀ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਕੁੱਝ ਮਿੰਟ ਸਿਗਨਲ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਧੂੰਏਂ, ਗਰਮੀ ਤੇ ਸ਼ੋਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਇਸੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਪਦੀ ਸੜਕ, ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧੁੰਦ ਅਤੇ ਸਾਲ ਭਰ ਵਾਹਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਧੂੰਆਂ ਤੇ ਧੂੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿਹਤ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਤਰਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਧੂੰਆਂ, ਪੀਐੱਮ 2.5 ਤੇ ਪੀਐੱਮ 10 ਕਣ, ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ, ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਆਕਸਾਈਡ, ਧੂੜ-ਮਿੱਟੀ, ਲਗਾਤਾਰ ਹਾਰਨ, ਤਪਦੀ ਧੁੱਪ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣਾ ਤੇ ਸੜਕ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

-ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ’ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਸਰ

ਸਿਗਨਲ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸਿੱਧਾ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਐਗਜ਼ਾਸਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਜਾਮ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2025 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ’ਤੇ ਕੀਤੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਸਾਹ-ਨਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਆਮ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਲਗਭਗ 4.2 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਦੱਸੀ ਗਈ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਰ ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਨੂੰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਡਿਊਟੀ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

-ਖੰਘ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ ਤੇ ਗਲ਼ੇ ਦੀ ਜਲਣ

ਲਗਾਤਾਰ ਧੂੜ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਕਾਰਨ ਖੰਘ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਜਲਣ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਕੜਨ ਅਤੇ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ 258 ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ’ਤੇ 2024 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦੌਰਾਨ 32.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਾਹ ਸਬੰਧੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਅਤੇ 29.8 ਫ਼ੀਸਦੀ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹ ਸਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੱਸੀਆਂ। ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ 28.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਲਾ ਪੈਟਰਨ ਮਿਲਿਆ।

-ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਤੇ ਦਿਲ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ

ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਵਿਅਸਤ ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਿਊਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬੋਕਸੀਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਦਫ਼ਤਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਵੱਧ ਪੱਧਰ ਵਾਲੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦਰਦ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਸਨ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਫੇਫੜਿਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦਿਲ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ’ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

-ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗਰਮੀ ਵੀ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ

ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਪੁਲਿਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗਰਮੀ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਤਪਦੀ ਸੜਕ ’ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਛਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਨਿਢਾਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਲੂ ਲੱਗਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ’ਤੇ ਕੀਤੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਜੰਕਸ਼ਨਾਂ ’ਤੇ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਣਾਅ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ।

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣਾ ਤੇ ਸ਼ੋਰ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਕਈ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ, ਗੋਡਿਆਂ ਅਤੇ ਕਮਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਗਾਤਾਰ ਹਾਰਨ, ਇੰਜਣਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਾਰਨ ਸਿਰ ਦਰਦ, ਮਾਨਸਿਕ ਥਕਾਵਟ, ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਧੂੰਏਂ ਤੇ ਧੂੜ ਕਾਰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਣ, ਪਾਣੀ ਆਉਣਾ, ਲਾਲੀ ਅਤੇ ਨੱਕ-ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਖਰਾਸ਼ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

-ਸਿਰਫ਼ ਮਾਸਕ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਦਮ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ

ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਮਾਸਕ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇਕੱਲਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ। ਡਿਊਟੀ ਰੋਟੇਸ਼ਨ, ਨਿਯਮਤ ਆਰਾਮ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਛਾਂ ਵਾਲੇ ਬੂਥ ਜਾਂ ਸ਼ੈਲਟਰ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਡਿਊਟੀ ਕਰ ਰਹੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਸਿਹਤ ਜਾਂਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਸਪਾਈਰੋਮੈਟਰੀ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਸੁਝਾਅ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਚੌਕਾਂ ਦੀ ਜੋਖ਼ਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਅਜਿਹੇ ਸਥਾਨਾਂ ’ਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਤੇਜ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਆਰਾਮ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਵਕਫ਼ੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ। ਵੱਡੇ ਚੌਕਾਂ ’ਤੇ ਛਾਂ ਵਾਲੇ ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਬੂਥ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਅਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਪੀਪੀਈ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ। ਹਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਪੁਲਿਸ ਲਈ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਹਤ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਡਿਊਟੀ ਦਾ ਬੋਝ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸੀਸੀਟੀਵੀ, ਅਨੁਕੂਲ ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਸਿਗਨਲ ਤੇ ਆਟੋਮੇਟਿਡ ਇਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧਾਈ ਜਾਵੇ। ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਪੁਲਿਸ ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੜੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਡਿਊਟੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।