ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦਾ ਵਰਤ 29 ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ : ਡਾ. ਗੋਗਨਾ

ਵਿਜੇ ਸੋਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਫਗਵਾੜਾ : ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਵਿਆਹੁਤਾ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਤੇ ਸੁਖੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੌਣਕ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਗੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦਿਨ ਭਰ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ, ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਭੇਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਰਵਾਚੌਥ ਦੇ ਵਰਤ ਸੰਬਧੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਆਚਾਰੀਆ ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਗੋਗਨਾ ਨੇ ਕੁਝ ਅਹਿਮ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਕਰਵਾ ਚੌਥ 2026 ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸਮਾਂ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦਾ ਵਰਤ ਵੀਰਵਾਰ, 29 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਚਤੁਰਥੀ ਤਿਥੀ ਸ਼ੁਰੂ : 29 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਰਾਤ 1 ਵੱਜ ਕੇ 6 ਮਿੰਟ ਚਤੁਰਥੀ ਤਿਥੀ ਸਮਾਪਤ : 29 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਰਾਤ 10 ਵੱਜ ਕੇ 9 ਮਿੰਟ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਪੂਜਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ : ਸ਼ਾਮ 5 ਵੱਜ ਕੇ 42 ਮਿੰਟ ਤੋਂ 7 ਵਜੇ ਤੱਕ ਚੰਦਰਮਾ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਸਮਾਂ : ਰਾਤ 8 ਵੱਜ ਕੇ 16 ਮਿੰਟ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਮਾਂ : ਸਵੇਰੇ ਲਗਭਗ 6 ਵੱਜ ਕੇ 41 ਮਿੰਟ ਵਰਤ ਦਾ ਸਮਾਂ : ਸਵੇਰੇ ਲਗਭਗ 6 ਵੱਜ ਕੇ 41 ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਚੰਦਰ ਦਰਸ਼ਨ ਤੱਕ ਸਰਗੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਗੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੱਸ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਸਰਗੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਫਲ, ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ, ਮਠਿਆਈ, ਮੱਠੀਆਂ, ਫੇਣੀਆਂ ਜਾਂ ਸੇਵੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਗੀ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫਗਵਾੜਾ ਵਿੱਚ 29 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਸਵੇਰੇ ਲਗਭਗ 6 ਵੱਜ ਕੇ 41 ਮਿੰਟ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਕਾਰਨ ਸਰਗੀ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਵੇਰੇ ਲਗਭਗ 4 ਤੋਂ 5 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵਿਹਾਰਕ ਰਹੇਗਾ। ਕੁਝ ਪੰਚਾਂਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੁਹੂਰਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਵੇਰੇ ਲਗਭਗ 4 ਵੱਜ ਕੇ 48 ਮਿੰਟ ਤੋਂ 5 ਵੱਜ ਕੇ 39 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਗੀ ਲਈ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਰਗੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਰਤਾਂ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚੰਦਰ ਦਰਸ਼ਨ ਤੱਕ ਨਿਰਜਲਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਣ ’ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਤੇ ਵਿਧੀ ਫਗਵਾੜਾ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਮ 5 ਵੱਜ ਕੇ 42 ਮਿੰਟ ਤੋਂ 7 ਵਜੇ ਤੱਕ ਪੂਜਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੂਜਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ, ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ, ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਤੇ ਕਰਵਾ ਮਾਤਾ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ, ਰੋਲੀ, ਅਕਸ਼ਤ, ਫੁੱਲ, ਮਠਿਆਈ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਰਵਾ ਤੇ ਹੋਰ ਰਵਾਇਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਬੈਠ ਕੇ ਕਥਾ ਸੁਣਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਕਰਵੇ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਦੀ ਥਾਲੀ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਤਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ ਨਿਕਲਣ ’ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਚੰਦਰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਅਰਘ ਭੇਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਛਾਨਣੀ ਰਾਹੀਂ ਦੇਖਣ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸੇ ਛਾਨਣੀ ਰਾਹੀਂ ਪਤੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦੇਖਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਜਾਂ ਕੁਝ ਮਿੱਠਾ ਖੁਆਉਣ ਨਾਲ ਵਰਤ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਰਤ ਦੌਰਾਨ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚੰਦਰ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤ ਖੋਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਸਮੇਂ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ, ਬੇਲੋੜੇ ਵਿਵਾਦ ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਆਸਥਾ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਨਾ ਪਾਓ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਸਿਹਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇਕਰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਚੱਕਰ ਆਉਣ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਸ਼ੂਗਰ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਵਰਗੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲਓ। ਨੋਟ : ਪੂਜਾ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਪਲਬਧ ਪੰਚਾਂਗਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸੰਭਵ ਹੈ।