ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਸਰਾਧ ਅੱਜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ

ਵਿਜੇ ਸੋਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਫਗਵਾੜਾ : ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਸਰਾਧਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ, ਕ੍ਰਿਤੱਗਤਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਧ, ਤਰਪਣ ਤੇ ਪਿੰਡਦਾਨ ਵਰਗੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁੱਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਜੋਤਿਸ਼ ਅਚਾਰਿਆ ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਗੋਗਨਾ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਸਰਾਧਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 27 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਮਾਪਨ 10 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸਰਵਪਿਤਰ ਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਪੰਚਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਕਾਰਨ ਤਰੀਕਾਂ ਤੇ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਅੰਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। 2026 ਦੇ ਪੰਚਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ 27 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਤੇ 10 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸਰਵਪਿਤਰ ਮੱਸਿਆ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕਰਮਕਾਂਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸ਼ਰਾਧ ਤੇ ਤਰਪਣ ਰਾਹੀਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਪੂਰਵਜ ਦੀ ਮੌਤ ਜਿਸ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮੌਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਿਨ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਰਵਪਿਤਰ ਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 2026 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਾਰੀਖਾਂ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਰਾਧ 27 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਤਿਥੀ ’ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜ, ਤੀਜ ਤੇ ਹੋਰ ਤਿਥੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਬੰਧਤ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 6 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਏਕਾਦਸ਼ੀ-ਦੁਆਦਸ਼ੀ ਸ਼ਰਾਧ, 7 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਯੋਦਸ਼ੀ ਤੇ 8 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਸ਼ਰਾਧ ਹੋਵੇਗਾ। 10 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸਰਵਪਿਤਰ ਮੱਸਿਆ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਧ ਤੇ ਤਰਪਣ ਦੀ ਆਮ ਵਿਧੀ ਸ਼ਰਾਧ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਪੂਰਵਕ ਸੰਕਲਪ ਲੈਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਤੇ ਯੋਗ ਆਚਾਰਿਆ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ, ਤਰਪਣ ਤੇ ਪਿੰਡਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤਰਪਣ ਵਿੱਚ ਜਲ ਤੇ ਕਾਲੇ ਤਿਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਿਮਿੱਤ ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਕਈ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂ, ਕੁੱਤੇ, ਕਾਂ ਤੇ ਕੀੜੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਭੋਜਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕੱਢਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ। ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਗੋਗਨਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦਿਖਾਵੇ ਨਾਲੋਂ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੋ। ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਨ, ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸਾਤਵਿਕ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਰਪਣ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਕਰੋ। ਜੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਯੋਗ ਆਚਾਰਿਆ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਪਿੰਡਦਾਨ ਜਾਂ ਤਰਪਣ ਕਰੋ। ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਗੋਗਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਪਛਾਣ ਤੇ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਜੂਦਾ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ, ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਸੰਸਕਾਰ, ਸੇਵਾ, ਦਾਨ ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਰਮ ਹੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਸਲ ਭਾਵਨਾ ਹਨ। ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਤੱਗਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ।