ਕਿਤੇ ਤੁਸੀਂ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਸਿਲੰਡਰ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਬੰਬ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ!

ਲਖਬੀਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਜਲੰਧਰ : ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਐੱਲਪੀਜੀ ਸਿਲੰਡਰ ਹਰ ਘਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਉਸ ’ਤੇ ਲਿਖੇ ਏ, ਬੀ, ਸੀ ਜਾਂ ਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਸਾਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਪਤਕਾਰ ਸਿਲੰਡਰ ’ਤੇ ਲਿਖੇ ਇਸ ਕੋਡ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਐਕਸਪਾਇਰੀ ਡੇਟ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮਿਆਦ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਜਨਹਿੱਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਤਾਰੀਖ ਲੰਘਦੇ ਹੀ ਹਰ ਸਿਲੰਡਰ ਫਟ ਜਾਵੇਗਾ ਪਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂਚ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ। ਜੇ ਸਿਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਜੰਗ, ਡੂੰਘੀ ਸੱਟ, ਧਾਤ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਵਾਲਵ ਜਾਂ ਹੋਰ ਖ਼ਰਾਬੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗੈਸ ਲੀਕ ਹੋਣ ਅਤੇ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਵਰਗੀ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਐੱਲਪੀਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਅੱਗ ਜਾਂ ਧਮਾਕਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਏ, ਬੀ, ਸੀ, ਡੀ ਆਖ਼ਰ ਦੱਸਦੇ ਕੀ ਹਨ? ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਲੰਡਰ ’ਤੇ ਲਿਖੇ ਏ, ਬੀ, ਸੀ ਅਤੇ ਡੀ ਚਾਰ ਤਿਮਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਏ : ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਬੀ : ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਜੂਨ ਸੀ : ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਡੀ : ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਸਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂਚ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਡੀ26 ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਜੇ ਕਿਸੇ ਸਿਲੰਡਰ ’ਤੇ ਡੀ26 ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਗੈਸ ਜਾਂ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਦਸੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਲੰਡਰ ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ 2026 ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਖਪਤਕਾਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਸਿਲੰਡਰ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਜਾਂਚ 10 ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਫਿਰ ਹਰ 5 ਸਾਲ ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਨਵੇਂ ਐੱਲਪੀਜੀ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂਚ 10 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹਰ 5 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਢੁੱਕਵੇਂ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਿਲੰਡਰ ਹੀ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਰਥਾਤ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਰੰਗ ਜਾਂ ਆਮ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਨਿਰਧਾਰਤ ਜਾਂਚ ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੋ ਸਕੇ। ਜਾਂਚ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਲੰਘ ਗਈ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਜਨਹਿੱਤ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਿਆਦ ਲੰਘ ਜਾਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿਲੰਡਰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਅਚਾਨਕ ਫਟ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਸਿਲੰਡਰ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੇ ਸਿਲੰਡਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਜੰਗ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ’ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਸੱਟ ਹੈ, ਉਹ ਫੁੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਾਲਵ/ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖਰਾਬੀ ਹੈ ਤਾਂ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਏ ਗਏ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਤਾਰੀਖ ਨਹੀਂ, ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੀ ਦੇਖੋ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਿਲੰਡਰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਪਤਕਾਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰ ਦੇਖ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਹਾਲਤ, ਵਾਲਵ ਅਤੇ ਰਿੰਗ ਤੋਂ ਲੀਕੇਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਖਰਾਬੀਆਂ ’ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਦੀ ਡਲਿਵਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਿਲੰਡਰ ਦਾ ਭਾਰ, ਰਿੰਗ ਲੀਕੇਜ ਅਤੇ ਵਾਲਵ ਲੀਕੇਜ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। - ਸਿਲੰਡਰ ਘਰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੀ ਪੰਜ ਗੱਲਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੋ 1. ਏ/ਬੀ/ਸੀ/ਡੀ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦਾ ਕੋਡ ਕੀ ਹੈ। 2. ਕੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਿਆਦ ਲੰਘ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕੀ। 3. ਸਿਲੰਡਰ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੰਗ, ਡੂੰਘੀ ਸੱਟ ਜਾਂ ਉਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। 4. ਵਾਲਵ ਜਾਂ ਰਿੰਗ ਤੋਂ ਗੈਸ ਦੀ ਬੂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ। 5. ਸਿਲੰਡਰ ਸ਼ੱਕੀ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਡਲਿਵਰੀ ਏਜੰਸੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਸਵਾਲ ਕਰੋ।