- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਖੇਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ‘ਨਵ-ਤ੍ਰਿੰਜਨ’ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਪਛਾਣ, ਜੈਤੋ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੁਨਕਰਾਂ ਚੁਣੀਆਂ, ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਫਿਰ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਚਰਖਾ
ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਜੈਵਿਕ ਦੇਸੀ ਕਪਾਸ, ਚਰਖੇ ਤੇ ਹਥਕਰਘਾ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਆਜੀਵਿਕਾ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਵਤ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਖੇਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਹਿਲ ‘ਨਵ-ਤ੍ਰਿੰਜਨ’ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਕੌਮੀ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਸਤਰ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਨਵ-ਤ੍ਰਿੰਜਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਦੋ ਬੁਨਕਰਾਂ ਰਮਣਦੀਪ ਕੌਰ ਤੇ ਰੇਖਾ ਰਾਣੀ ਦੀ ਚੋਣ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਗ੍ਰਾਮ ਸਵਰਾਜ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ (ਐੱਮਜੀਜੀਐੱਸਆਈ) ਤਹਿਤ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ’ਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਦੋ ਰੋਜ਼ਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਸ਼ਾਲਾ ਲਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Wed, 01 Jul 2026 08:05 AM (IST)
Updated Date: Wed, 01 Jul 2026 08:12 AM (IST)
ਜਤਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ, ਜਾਗਰਣ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ। ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਜੈਵਿਕ ਦੇਸੀ ਕਪਾਸ, ਚਰਖੇ ਤੇ ਹਥਕਰਘਾ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਆਜੀਵਿਕਾ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਵਤ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਖੇਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਹਿਲ ‘ਨਵ-ਤ੍ਰਿੰਜਨ’ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਕੌਮੀ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਸਤਰ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਨਵ-ਤ੍ਰਿੰਜਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਦੋ ਬੁਨਕਰਾਂ ਰਮਣਦੀਪ ਕੌਰ ਤੇ ਰੇਖਾ ਰਾਣੀ ਦੀ ਚੋਣ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਗ੍ਰਾਮ ਸਵਰਾਜ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ (ਐੱਮਜੀਜੀਐੱਸਆਈ) ਤਹਿਤ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ’ਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਦੋ ਰੋਜ਼ਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਸ਼ਾਲਾ ਲਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਵਿਕਾਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ (ਹੈਂਡਲੂਮ) ਦਫ਼ਤਰ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਇਹ ਕਾਰਸ਼ਾਲਾ 30 ਜੂਨ ਨੂੰ ਹੋਈ ਤੇ 1 ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ ਚੱਲੇਗੀ। ਇਸ ’ਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਤੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਬੁਨਕਰ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰ, ਮਾਹਰ ਤੇ ਨੀਤੀ-ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਾਰਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਟੀਚਾ ਪਾਰੰਪਰਿਕ ਹਥਕਰਘਾ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਗੁਣਵੱਤਾ ਮਿਆਰ, ਉਦਯੋਗਤਾ ਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
ਕਾਰਸ਼ਾਲਾ ’ਚ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਮਿਆਰ, ਉਤਪਾਦ ਵਿਕਾਸ, ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ, ਵਪਾਰ, ਗ੍ਰਾਹਕ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਉਤਪਾਦਨ ਤੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿਕਾਸ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਮਾਹਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਰ ਭਾਗੀਦਾਰ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰ ਕੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਜੈਤੋ ਸਥਿਤ ਨਵ-ਤ੍ਰਿੰਜਨ ਬੁਨਾਈ ਵਿਦਿਆਲਾ ’ਚ ਲਗਪਗ 30 ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹਥਕਰਘਾ ਬੁਨਾਈ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਨਵ-ਤ੍ਰਿੰਜਨ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰੂਪਸੀ ਗਰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਚੋਣ ਸਿਰਫ ਦੋ ਬੁਨਕਰਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਵਿਕਾਸ ਮਾਡਲ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਜੈਵਿਕ ਦੇਸੀ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚਰਖੇ 'ਤੇ ਸੂਤ ਕੱਤਣ, ਹਥਕਰਘਾ ਬੁਨਾਈ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਮੁੱਲ ਸੰਵਰਧਨ ਤੇ ਵਪਾਰ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਮੁੱਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਵਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਖੇਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਮਿਸ਼ਨ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਸੋਚ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਨਵ-ਤ੍ਰਿੰਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਚਰਖਾ ਕਤਾਈ, ਹਥਕਰਘਾ ਬੁਨਾਈ ਤੇ ਉਤਪਾਦ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
ਰੂਪਸੀ ਗਰਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਦੋ ਬੁਨਕਰਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਇਸ ਪਹਿਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਚੈਨਾ ਦੀ ਰਮਣਦੀਪ ਕੌਰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨਰੇਗਾ ਵਰਗੇ ਅਸਥਾਈ ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ, ਅੱਜ ਇਕ ਕੁਸ਼ਲ ਹਥਕਰਘਾ ਬੁਨਕਰ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ’ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜੈਤੋ ਦੀ ਰੇਖਾ ਰਾਣੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਸੀ, ਅੱਜ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ’ਚ ਸਫਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵ-ਤ੍ਰਿੰਜਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਫਿਰ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਚਰਖਾ
ਜੈਵਿਕ ਦੇਸੀ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵ-ਤ੍ਰਿੰਜਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਸਿਰਫ ਕੱਪੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਖੇਤ ਤੋਂ ਖਾਦੀ ਤੱਕ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਪੂਰੀ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਮੁੱਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਮੁੱਲ ਮਿਲੇ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ ਤੇ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਮਿਲੇ।