‘ਮਿਲੇਟ ਚੇਤਨਾ ਯਾਤਰਾ’ ਰਾਹੀਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼

ਭੋਲਾ ਸ਼ਰਮਾ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ, ਜੈਤੋ : ਬਦਲਦੇ ਮੌਸਮੀ ਹਾਲਾਤ, ਘਟਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸਪੋਰਟ ਸੈਂਟਰ (ਡੀਐਸਸੀ) ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਮਿਸ਼ਨ (ਕੇਵੀਐਮ) ਵੱਲੋਂ ‘ਮਿਰਾਕਲ ਮਿਲੇਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ’ ਤਹਿਤ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਛੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ‘ਮਿਲੇਟ ਚੇਤਨਾ ਯਾਤਰਾ’ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਯਾਤਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਟੇ ਅਨਾਜਾਂ (ਮਿਲੇਟਸ) ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਬਾਜਰਾ, ਜਵਾਰ, ਰਾਗੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਿਲੇਟ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਪੌਣ-ਪਾਣੀ ਅਨੁਕੂਲ ਖੇਤੀ, ਪੋਸ਼ਣ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਖਪਤਕਾਰਾਂ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ, ਕਿਸਾਨ-ਖਪਤਕਾਰ ਸੰਵਾਦਾਂ, ਮਿਲੇਟ ਆਧਾਰਿਤ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਅਨਾਜਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਛੇ ਦਿਨਾਂ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ 2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਿਲੇਟ ਦੀ ਖੇਤੀ ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਰਸਾਈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਅਪਣਾਉਣ, ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਤਿਆਰੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ। ਪਿੰਡ ਪੱਧਰੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਟਿਕਾਊ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਫੈਸਿਲੀਟੇਟਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਿਲੇਟਸ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੀ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਿਲੇਟ ਆਧਾਰਿਤ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਚੱਖਣ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਮਿਲੇਟ ਪਕਵਾਨਾਂ, ਬਿਸਕੁੱਟਾਂ, ਸਨੈਕਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੁਰਾਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਚੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਪੋਸ਼ਣਕਾਰੀ ਫਾਇਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੋਸਟਰਾਂ, ਪਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੋਬਾਈਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਾਹਨ ਨੇ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ ਜਨਤਕ ਐਲਾਨਾਂ, ਬੈਨਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸਮੱਗਰੀ ਰਾਹੀਂ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਘਰ-ਘਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸੰਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਿਲੇਟਸ ਕੇਵਲ ਪੋਸ਼ਣ ਭਰਪੂਰ ਖੁਰਾਕ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਅਨਾਜਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਮੌਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਿਰ ਅਭੈ ਟਾਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਿਲੇਟਸ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇਟਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਡੀਐਸਸੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਮਿਲੇਟ ਚੇਤਨਾ ਯਾਤਰਾ’ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀ, ਪੋਸ਼ਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਬਚਾਓ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਪੱਖੀ ਖੇਤੀ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਿਲੇਟਸ ਦਾ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤੀ ਖੇਤਰ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਨੀਂਹ ਵੀ ਹੈ।