ਮਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਵਿਆਹ ਮਗਰੋਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲੇਗਾ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ 'ਚ ਜੈਵਿਕ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ, ਪੰਜਾਬ-ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ ਸੁਣਾਇਆ ਅਹਿਮ ਫੈਸਲਾ

ਦਯਾਨੰਦ ਸ਼ਰਮਾ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਜੈਵਿਕ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਤੱਥ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦਾ। ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ ਇੱਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮਾਪਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਟਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਿਟਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਇਕ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਦਾਇਰ ਪਟੀਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਟੀਸ਼ਨਰ ਨੇ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਬਾਲਗ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰੱਖਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪਟੀਸ਼ਨ 'ਚ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਬਦਲਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਆਹ, ਤਲਾਕ ਜਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਬਾਰੇ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਘਟਨਾ ਦੁਆਰਾ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੈਵਿਕ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲਣ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਂ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਤੱਥ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਅਸਲ ਵੰਸ਼ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਗਲੀ ਘਟਨਾ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਬਦਲੀ ਜਾਂਦੀ।

ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਵੀ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਬੈਂਚ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿ ਬਾਅਦ ਦੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲਣਾ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਗਲੀ ਘਟਨਾ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸਬੰਧਤ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਪਟੀਸ਼ਨ 'ਚ ਦਖਲ ਦੇਣ ਦਾ ਕੋਈ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।