Punjab Sugar Crisis: ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਫਿਲਹਾਲ ਖੰਡ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਘਟਦੀ ਗੰਨੇ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੇ ਵਜਾਈ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ

ਰੋਹਿਤ ਕੁਮਾਰ, ਜਾਗਰਣ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਫਿਲਹਾਲ ਖੰਡ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਗੰਨੇ ਦੀ ਘਟਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੂਬੇ 'ਚ ਛੇ ਸਾਲਾਂ 'ਚ ਗੰਨੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 74.9 ਲੱਖ ਟਨ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 69.1 ਲੱਖ ਟਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਉਤਪਾਦਨ 'ਚ 5.8 ਲੱਖ ਟਨ ਅਤੇ 7.74 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਗੰਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਰਕਬਾ ਵੀ ਕਰੀਬ 2.84 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 2.48 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇਕਰ ਇਹੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਮਿੱਲਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਗੰਨਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੰਨੇ ਦਾ ਬਦਲਦਾ ਗਣਿਤ

ਗੰਨੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ

2020-21 — 74.9 ਲੱਖ ਟਨ

2021-22 — 71.3 ਲੱਖ ਟਨ

2022-23 — 75.1 ਲੱਖ ਟਨ

2023-24 — 75.1 ਲੱਖ ਟਨ

2024-25 — 72.8 ਲੱਖ ਟਨ

2025-26 — 69.1 ਲੱਖ ਟਨ

ਛੇ ਸਾਲਾਂ 'ਚ ਕਮੀ: 5.8 ਲੱਖ ਟਨ

ਕੁੱਲ ਗਿਰਾਵਟ: 7.74 ਫੀਸਦੀ

ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਕਬਾ

2020-21 — 2.84 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ

2025-26 — ਕਰੀਬ 2.48 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ

ਕਮੀ — ਕਰੀਬ 36 ਹਜ਼ਾਰ ਹੈਕਟੇਅਰ

ਖੰਡ ਮਿੱਲਾਂ: 22

ਸਹਿਕਾਰੀ: 15

ਚਾਲੂ: 9

ਬੰਦ: 6

ਨਿੱਜੀ: 7

ਖੰਡ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਭਾਅ

ਕਰੀਬ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ — 45-48 ਰੁਪਏ/ਕਿਲੋ

ਹੁਣ — 65-70 ਰੁਪਏ/ਕਿਲੋ

ਇਕ ਸਾਲ ਵਿਚ 3.7 ਲੱਖ ਟਨ ਘਟਿਆ ਉਤਪਾਦਨ

ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 2024-25 'ਚ ਪੰਜਾਬ 'ਚ 72.8 ਲੱਖ ਟਨ ਗੰਨੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। 2025-26 'ਚ ਇਹ ਘਟ ਕੇ 69.1 ਲੱਖ ਟਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਯਾਨੀ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 3.7 ਲੱਖ ਟਨ, ਕਰੀਬ 5.08 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ।

ਛੇ ਸਾਲਾਂ 'ਚ 36 ਹਜ਼ਾਰ ਹੈਕਟੇਅਰ ਘਟਿਆ ਰਕਬਾ

ਗੰਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਰਕਬਾ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟਿਆ ਹੈ। 2020-21 ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 2.84 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ 'ਚ ਗੰਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। 2025-26 ਵਿਚ ਇਹ ਘਟ ਕੇ ਕਰੀਬ 2.48 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਯਾਨੀ ਲਗਪਗ 36 ਹਜ਼ਾਰ ਹੈਕਟੇਅਰ ਖੇਤਰ ਗੰਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ।

ਖੇਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਗੰਨੇ ਤੋਂ ਮੋਹ ਭੰਗ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ 'ਚ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਭੁਗਤਾਨ ਨਾ ਮਿਲਣਾ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਾਗਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਿਸਾਨ ਝੋਨੇ ਅਤੇ ਕਣਕ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

ਫਿਲਹਾਲ ਸੰਕਟ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਅੱਗੇ ਚੁਣੌਤੀ ਵੱਡੀ

ਗੰਨੇ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ 'ਚ ਕਮੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਖੰਡ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਅਸਲ ਚਿੰਤਾ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਕਬਾ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਮਿੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਿੜਾਈ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਗੰਨਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ 'ਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਅੱਗੇ ਖੰਡ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਭਾਅ 'ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਈਥਾਨੌਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤਸਵੀਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ

ਈਥਾਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਿੱਜੀ ਮਿੱਲਾਂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਰੁਝਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਪਲਬਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਚ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ 'ਚ 2025-26 ਦੌਰਾਨ ਕੁੱਲ ਕਿੰਨੇ ਟਨ ਗੰਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਐਥੇਨਾਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੋਈ। ਇਸ ਲਈ ਫਿਲਹਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਫੀਸਦੀ ਜਾਂ ਲੱਖ ਟਨ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੋਹਰੀ ਚੁਣੌਤੀ

ਸਰਕਾਰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗੰਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਖੰਡ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਖੁੱਡੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰਕਾਰ ਉੱਨਤ ਬੀਜ, ਸਬਸਿਡੀ ਵਾਲੀ ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਖਾਦ, ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਕੈਂਪ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗੰਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਖੰਡ ਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂਖੋਰੀ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵੀ ਸਟਾਕ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਧਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਥਾਂ 'ਤੇ 4000 ਕੁਇੰਟਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੰਡ ਰੱਖਣ 'ਤੇ ਰੋਕ ਹੈ ਅਤੇ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਖੰਡ ਨੂੰ 30 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ 30 ਨਵੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਰਹੇਗੀ।

ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਚ ਮੰਗ ਵਧਣ ਨਾਲ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ

ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ, ਦੁਸਹਿਰਾ ਅਤੇ ਦੀਵਾਲੀ ਦੌਰਾਨ ਮਠਿਆਈਆਂ, ਬੇਕਰੀ ਅਤੇ ਪੇਅ ਪਦਾਰਥਾਂ 'ਚ ਖੰਡ ਦੀ ਖਪਤ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਸਪਲਾਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹੀ ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।