ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੇੜੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਅਜਿਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਘਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ; ਜਾਣੋ ਕੀ ਹੈ ਵਜ੍ਹਾ

ਅਜੈ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ, ਮੁਹਾਲੀ: ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਜੈਅੰਤੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਤੀ ਡੂੰਘੀ ਆਸਥਾ ਹੈ।

ਮਾਤਾ ਜੈਅੰਤੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਹੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉੱਚੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ’ਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਕਈ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਕਾਂਗੜਾ ਸਥਿਤ ਜੈਅੰਤੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਦਰ 550 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸੇ ਜੈਅੰਤੀ ਮਾਜਰੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਭਾਨੂ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਾਂਗੜਾ ਦੀ ਜੈਅੰਤੀ ਦੇਵੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪਰਮ ਭਗਤ, ਕਾਂਗੜਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹਥਨੌਰ ਰਿਆਸਤ (ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਜੈਅੰਤੀ ਮਾਜਰੀ ਪਿੰਡ ਸਥਿਤ ਹੈ) ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸਤਾਉਣ ਲੱਗੀ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰਾਤ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਤਾ ਨੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।

ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਡੋਲੀ ਵਿਦਾ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਡੋਲੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਫਿਰ ਮਾਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪਿੰਡੀ ਨੂੰ ਡੋਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੋਲੀ ਚੁੱਕੀ ਜਾ ਸਕੀ। ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹੀ ਪਿੰਡੀ ਅੱਜ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।

ਡਾਕੂ ਗਰੀਬਦਾਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਤੇ ਬਣਿਆ ਰਾਜਾ

ਪੰਡਿਤ ਭਾਨੂ ਸ਼ਰਮਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਤਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ।

ਮਾਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਭਗਤ, ਮਨੀਮਾਜਰਾ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਡਾਕੂ ਗਰੀਬਦਾਸ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਪਿੰਡ ਵਸਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਸਾਇਆ।

ਮਾਤਾ ਦਾ ਮੰਦਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹਥਨੌਰ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਗਰੀਬਦਾਸ ਨੇ ਹੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪਿੰਡੀ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉੱਚੀ ਪਹਾੜੀ ’ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਵਾ ਕੇ ਮੰਦਰ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ।

ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਮਾਤਾ ਜੈਅੰਤੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਆਸਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।