ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੀਆਂ 2 ਨਵੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ’ਚ ਕੁਦਰਤੀ ਟੋਇਆਂ ਦਾ ਬਦਲੇਗਾ ਰੂਪ; ਦੋ ਸਾਲ ’ਚ ਪੂਰਾ ਹੋ ਸਕਦੈ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ

ਜਾਗਰਣ ਸੰਵਾਦਦਾਤਾ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਸਿਟੀ ਬਿਊਟੀਫੁਲ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਵੀਆਂ ਵਾਟਰ ਬਾਡੀਜ਼ (ਝੀਲਾਂ) ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਣੇ ਟੋਇਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।

ਪਹਿਲੀ ਝੀਲ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਰਾਓ ਦੇ ਨਾਲ ਧਨਾਸ ਨੇੜੇ ਲੱਗਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸੁਖਨਾ ਚੋਅ ਵਿੱਚ ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੜਵਾ ਜਾਂ ਹੱਲੋਮਾਜਰਾ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਜੰਗਲੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਸੁਧਰੇਗਾ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਮਿਲੇਗਾ। ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਮਿਲੇਗੀ।

ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕੱਟਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੋ ਨਵੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੰਸਥਾਨ (ਡਬਲਿਊਆਈਆਈ), ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਤੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਬੰਧੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮੰਗੀ ਗਈ ਹੈ।

ਡਬਲਿਊਆਈਆਈ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਝੀਲਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਸਭ ਕੁਝ ਯੋਜਨਾ ਮੁਤਾਬਕ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਨਵੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ’ਤੇ ਸੈਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕਿਉਂ ਪਈਆਂ ਨਵੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਲੋੜ?

ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪਾਣੀ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਘਟ ਗਈ ਹੈ। ਗਾਦ ਨਾ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਏਰੀਏ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਮਦ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹਰ ਸਾਲ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਸੁੱਕਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਡਬਲਿਊਆਈਆਈ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਪਲਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਡੀ-ਸਿਲਟਿੰਗ, ਬੰਨ੍ਹ ਦੀ ਉਚਾਈ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਰੋਤ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਵੀ ਇਸੇ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਰੀਚਾਰਜ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸੁਖਨਾ ਚੋਅ ਰਾਹੀਂ ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਣੀ ਮਿਲੇਗਾ।

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ਲਾਭ

ਸੁਖਨਾ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਂਦੂਆ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ, ਸਾਂਭਰ, ਮੋਰ ਸਮੇਤ ਕਰੀਬ 30 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵੱਲ ਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਬਣਨ ਨਾਲ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਮਿਲੇਗਾ।

ਮੌਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਗਏ 3 ਲੱਖ ਪੌਦੇ

ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਹਰਿਆ-ਭਰਿਆ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਮਾਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ 3.15 ਲੱਖ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਪੌਦੇ ਲਗਾਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਹੁਣ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਏਗਾ। ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਿਭਾਗ ਖੁਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਹੋਰ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸੇਵੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਥਰਡ ਪਾਰਟੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸਰਵਾਈਵਲ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨਗੀਆਂ।

ਪਹਿਲੀ ਜਾਂਚ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਮਾਰਚ 2027 ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਦੋਵਾਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਗੁਲਾਬ ਚੰਦ ਕਟਾਰੀਆ ਖੁਦ ਸਰਵਾਈਵਲ ਰੇਟ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਭਾਗਾਂ ’ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਦਬਾਅ ਰਹੇਗਾ।