ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫ਼ੈਸਲਾ: ਸੁਸਾਈਡ ਨੋਟ 'ਚ ਨਾਂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਲਈ ਉਕਸਾਉਣ ਦਾ ਕੇਸ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਭਰਾ ਸਜ਼ਾ ਮੁਕਤ

ਦਯਾਨੰਦ ਸ਼ਰਮਾ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਲਈ ਉਕਸਾਉਣ ਦੇ ਲਗਭਗ 21 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪਤਨੀ ਕਿਰਨ ਦੇਵੀ ਉਰਫ਼ ਕੰਚਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਜੈਪਾਲ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕੇਵਲ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਝਗੜਾ ਜਾਂ ਵੱਖਰਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੇ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਲਈ ਉਕਸਾਉਣ, ਭੜਕਾਉਣ ਜਾਂ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਮਾਮਲਾ 27 ਜੁਲਾਈ 2005 ਦਾ ਹੈ। ਹਰਪਾਲ ਗਰਗ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕਿਰਨ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਆਟਾ ਮਿੱਲ ਅਤੇ ਕਰਿਆਨਾ ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਦੋਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲਾਣੇ ਵਾਲੇ ਉਸ 'ਤੇ ਭਰਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਲਗਾਤਾਰ ਝਗੜੇ ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਉਹ ਤੰਗ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ 'ਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਰ ਜਾਵੇ।

26 ਜੁਲਾਈ 2005 ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਹਰਪਾਲ ਸਕੂਟਰ ਲੈ ਕੇ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਦੇਰ ਰਾਤ ਉਸ ਦੀ ਭਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਜੇਬ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਕਥਿਤ ਸੁਸਾਈਡ ਨੋਟ ਬਰਾਮਦ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲਾਣੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲਾ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਲਈ ਉਕਸਾਉਣ ਦੀ ਧਾਰਾ ਤਹਿਤ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਸੰਗਰੂਰ ਦੀ ਵਧੀਕ ਸੈਸ਼ਨ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਿਰਨ ਦੇਵੀ, ਪੁਸ਼ਪਾ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਜੈਪਾਲ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ। ਕਿਰਨ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਜੈਪਾਲ ਨੂੰ ਦੋ-ਦੋ ਸਾਲ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਪਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਪੁਸ਼ਪਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੌਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਅਪੀਲ ਲੰਬਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਰਾਏ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਨੋਟ 'ਤੇ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਦਸਤਖਤ ਹਰਪਾਲ ਦੇ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੋਟ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਗਏ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਜਾਂ ਦੋਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਲਈ ਉਕਸਾਉਣ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਸਟਿਸ ਮਨਦੀਪ ਪੰਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਲਈ ਉਕਸਾਉਣ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਵਿੱਚ, ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ, ਸਰਗਰਮ ਅਤੇ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਰਵਾਈ ਸਾਬਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਖਾਸ ਘਟਨਾ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ ਜਾਂ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ੱਕ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਸਬੂਤ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਰਨਾ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਜੈਪਾਲ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲਿਆ।