ਦੇਸੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰ ਰਹੇ ਕਿਨਾਰਾ; ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਕੇ 1.63 ਲੱਖ ਰਹੀ

ਸਟੇਟ ਬਿਊਰੋ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁਝਾਨ ਦਰਸਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਘਰੇਲੂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 2025 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 3.32 ਕਰੋੜ ਘਰੇਲੂ ਸੈਲਾਨੀ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਦਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ 1.63 ਲੱਖ ਰਹਿ ਗਈ।

2021 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 2.66 ਕਰੋੜ ਘਰੇਲੂ ਸੈਲਾਨੀ ਆਏ ਸਨ। 2023 ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 3.57 ਕਰੋੜ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ, 2024 ਵਿੱਚ ਘਟ ਕੇ 2.77 ਕਰੋੜ ਰਹੀ, ਪਰ 2025 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਵਧ ਕੇ 3.32 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। 2021 ਵਿੱਚ 3.08 ਲੱਖ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਆਏ ਸਨ। 2023 ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਕੇ 7.42 ਲੱਖ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ, ਪਰ 2024 ਵਿੱਚ ਘਟ ਕੇ 5.42 ਲੱਖ ਅਤੇ 2025 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 1.63 ਲੱਖ ਰਹਿ ਗਈ। ਇਹ 2021 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੀ ਕਰੀਬ 47 ਫ਼ੀਸਦੀ ਘੱਟ ਹੈ।

ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਘਟੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਆਮਦ

ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਣ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਹੌਲੀ ਬਹਾਲੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੀਮਤ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਕਲਪ, ਐਨਆਰਆਈ ਸੈਲਾਨੀਆਂ 'ਤੇ ਵੱਧ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਸੀਮਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਡਾਣਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ।

ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੀ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਜੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਅਤੇ ਅਟਾਰੀ-ਵਾਘਾ ਸਰਹੱਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ, ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਪੈਲੇਸ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੁਬਾਰਕ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਦਾ ਜਗਤਜੀਤ ਪੈਲੇਸ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਰੂਪਨਗਰ ਦੇ ਹਰਿਕੇ ਤੇ ਰੋਪੜ ਵੈਟਲੈਂਡ ਵੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹਨ।

ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਪੰਜਾਬ

2025 ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਸੈਲਾਨੀ : 3.32 ਕਰੋੜ

2025 ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀ : 1.63 ਲੱਖ

2021 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ 47% ਗਿਰਾਵਟ

ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 5,488% ਵਧੀ

ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 1,620% ਦਾ ਵਾਧਾ