ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹਲਕੇ 'ਚ ਨਾ ਲਓ: ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ 'ਚ ਸੈਪਸਿਸ ਬਣ ਸਕਦੈ ਜਾਨਲੇਵਾ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ 'ਚ ਸੈਪਸਿਸ ਤੇ ਸੈਪਟਿਕ ਸ਼ੌਕ ਦੇ 12,467 ਇਲਾਜ

ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਬਿਊਰੋ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਇਕ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ 'ਚ ਆਮ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੈਪਸਿਸ ਤੇ ਸੈਪਟਿਕ ਸ਼ੌਕ ਵਿਚ ਬਦਲਣ 'ਤੇ ਕੁਝ ਹੀ ਘੰਟਿਆਂ 'ਚ ਜਾਨਲੇਵਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ (MMSY) ਨੇ 1 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਸੈਪਸਿਸ ਅਤੇ ਸੈਪਟਿਕ ਸ਼ੌਕ ਦੇ 51.58 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ 12,467 ਇਲਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਡਾਕਟਰੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਗੰਭੀਰ ਸੈਪਸਿਸ ਦੇ 44.33 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ 10,961 ਇਲਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੈਪਟਿਕ-ਸ਼ੌਕ ਦੇ 1,506 ਇਲਾਜਾਂ ਵਿੱਚ 7.25 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੈਂਟਰਜ਼ ਫਾਰ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਕੰਟਰੋਲ ਐਂਡ ਪ੍ਰੀਵੈਂਸ਼ਨ (CDC) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੈਪਸਿਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਅਤਿ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ, ਅੰਗ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਕੋਈ ਵੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਸੈਪਸਿਸ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਫੇਫੜਿਆਂ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਾਲੀ, ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਪੇਟ/ਓਝੜੀ ਦੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਸਰੋਤ ਹਨ।

ਸੈਪਸਿਸ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅੰਗ ਖਰਾਬ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦਾ ਡਿੱਗਣਾ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦਾ ਅਪੂਰਨ ਵਹਾਅ ਸੈਪਟਿਕ ਸ਼ੌਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਸੈਪਸਿਸ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧੇਰੇ ਖਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਸਰਕੂਲੇਟਰੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗਾਂ ਤੱਕ ਖੂਨ ਦੇ ਅਪੂਰਨ ਵਹਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਰੀਜ਼ ਸੈਪਟਿਕ ਸ਼ੌਕ ਵੱਲ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਸੈਪਟਿਕ ਸ਼ੌਕ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਈ.ਸੀ.ਯੂ. (ICU), ਨਾੜੀ ਰਾਹੀਂ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ (IV fluids), ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ, ਆਕਸੀਜਨ ਜਾਂ ਮੈਕੇਨੀਕਲ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਰਹੇ ਅੰਗਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇਲਾਜ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸਾਲਾਨਾ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦਾ ਕੈਸ਼ਲੇਸ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਵਿੱਤੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਸੈਪਸਿਸ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਲਾਜ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਵਿੱਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਿੰਨੀ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਖਤਰਾ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਬਾਲ ਰੋਗ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਾਂਤ ਧੀਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬਦਲਾਅ ਵੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚੇਤਾਵਨੀ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ," ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਕਿ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਕੁਝ ਹੀ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗੜ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾ ਪੀਣਾ, ਅਸਧਾਰਨ ਸੁਸਤੀ, ਠੰਢ ਲੱਗਣਾ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਬੈਕਟੀਰੀਅਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਣਉਚਿਤ ਵਰਤੋਂ ਐਂਟੀਮਾਈਕਰੋਬਾਇਅਲ ਰੋਧਕਤਾ (AMR) ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖੁਦ ਦਵਾਈ ਲੈਣਾ (ਸੈਲਫ-ਮੈਡੀਕੇਸ਼ਨ), ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਲਾਜ ਰੋਕਣਾ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸੀ.ਡੀ.ਸੀ. (CDC) ਉਲਝਣ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼, ਅੱਤ ਦਾ ਦਰਦ ਜਾਂ ਅਸੁਵਿਧਾ, ਬੁਖਾਰ ਜਾਂ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ, ਚਿਪਚਿਪੀ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਧੜਕਣ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਸੈਪਸਿਸ ਦੋ ਮੋਰਚਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਾਕਟਰੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਇਲਾਜ, ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਖਰਚਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਨੂੰ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਡਾਕਟਰੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅਚਾਨਕ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਰੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੈਸਾ ਅਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ, ਜਾਨ ਦੋਵੇਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।