ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਭਰਨ-ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਤਾ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਮਾਂ ਦਾ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਜ਼ਰੂਰੀ: ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸੁਣਾਇਆ ਅਹਿਮ ਫ਼ੈਸਲਾ

ਵਿਧੀ ਸੰਵਾਦਦਾਤਾ, ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ: ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਬਾਲਗ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਭਰਨ-ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਤਾ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜਸਟਿਸ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦੀ ਬੈਂਚ ਨੇ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਜੌਨਪੁਰ ਵਾਸੀ ਅਰਚਨਾ ਰਾਓ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਨਾਬਾਲਗ ਬੱਚਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਾਇਰ ਅਪਰਾਧਿਕ ਰਿਵੀਜ਼ਨ ਪਟੀਸ਼ਨ ਖਾਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਕੀਤੀ। ਪਟੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਉਸ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ 1500-1500 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਭਰਨ-ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਦੰਡ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਧਾਰਾ 125 ਤਹਿਤ ਨਾਬਾਲਗ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਭਰਨ-ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਸੰਭਵ ਦੱਸਿਆ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਰਨ-ਪੋਸ਼ਣ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਦੋਵਾਂ, ਭਾਵ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਮਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਪਿਤਾ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਭਰਨ-ਪੋਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਪਤੀ ਦਾ ਤਰਕ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦਨ ਪਤਨੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਉਹ ਜੂਨੀਅਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੰਸਟਰਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦਨ ਲਗਪਗ 9000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਹੈ।

ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਮਾਪੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਤੱਥ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਉਸੇ ਮਾਪੇ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਮਾਪੇ ’ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।