'ਸਾਲ 2022 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਦੋ ਡਿਗਰੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਵੈਧ', ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫ਼ੈਸਲਾ

ਜਾਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ ਕਿ 2022 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਦੋ ਅਕਾਦਮਿਕ ਡਿਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਅਵੈਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਟ੍ਰਾਈਬਲ ਸਟੂਡੈਂਟਸ (NEST) ਨੂੰ ਏਕਲਵਯ ਮਾਡਲ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਕੂਲ (EMRS) ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਗਏ ਚਾਰ PGT ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

ਜਸਟਿਸ ਵੀ. ਕਾਮੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ ਅਤੇ ਮਨਮੀਤ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਅਰੋੜਾ ਦੇ ਬੈਂਚ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ NEST ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (UGC) ਦੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਦਾਇਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਲਫ਼ਨਾਮੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਸਾਲ 2022 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਡਿਗਰੀਆਂ ਵੈਧ

ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਯੂਜੀਸੀ ਨੇ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2025 ਨੂੰ ਹੋਈ ਆਪਣੀ 589ਵੀਂ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ 2022 ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ 2022 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਡਿਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੈਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਾਗੂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਣ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ 2022 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਦੂਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਅਦਾਲਤ ਨੇ NEST ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ UGC ਦੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਚਾਰ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਜਾਂਚ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲਾ ਲਵੇ।

2024 ਵਿੱਚ NEST ਦੁਆਰਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ

ਇਹ ਮਾਮਲਾ EMRS ਭਰਤੀ 2023 ਦੇ ਤਹਿਤ ਚੁਣੇ ਗਏ ਚਾਰ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਧਿਆਪਕ (PGT) ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ 2022 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀਆਂ MA ਅਤੇ B.Ed ਡਿਗਰੀਆਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਰਜ਼ੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਜੂਨ 2024 ਵਿੱਚ, NEST ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦੋ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।

ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ 2022 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਗੂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਿਯਮ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦੋ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, 2022 ਦੇ ਯੂਜੀਸੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 14 ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, NEST ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ, ਭਰਤੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਹੀ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਨਿਯਮਤ (ਭੌਤਿਕ) ਮੋਡ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।