- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਜਨਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੰਨ, ਹੁਣ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਕੰਪਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਸਕੇਗਾ ਬੱਚਾ; AIIMS ’ਚ ‘ਬੋਨ ਕੰਡਕਸ਼ਨ ਇੰਪਲਾਂਟ’ ਦੀ ਸਫਲ ਸਰਜਰੀ
ਇਸ ਨਾਲ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਕੰਨ ਨਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੰਨ ਦੀ ਨਲੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ AIIMS ਦੇ ENT ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਇਹ ਸਰਜਰੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕੀਤੀ ਗਈ।
Posted By Neha Diwan
Publish Date: Tue, 03 Nov 2026 12:31 PM (IST)
Updated Date: Tue, 03 Nov 2026 12:33 PM (IST)
ਜਾਗਰਣ ਸੰਵਾਦਦਾਤਾ, ਪਟਨਾ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਬਾਹਰੀ ਕੰਨ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਬੱਚਾ ਕਦੇ ਸੁਣ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ। ਆਧੁਨਿਕ ਮੈਡੀਕਲ ਤਕਨੀਕ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਸੁਣਨ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
AIIMS ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬੋਨ ਕੰਡਕਸ਼ਨ ਇੰਪਲਾਂਟ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਕੰਨ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਕੰਨ ਦੀ ਨਲੀ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਖੋਪੜੀ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਕੰਪਨ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੰਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਕੰਨ ਨਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੰਨ ਦੀ ਨਲੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ AIIMS ਦੇ ENT ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਇਹ ਸਰਜਰੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਰੀ ਕੰਨ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਸੇ ਦਿਨ ਸੁਣਨ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਦੋ ਹੋਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਕੌਕਲੀਅਰ ਇੰਪਲਾਂਟ ਸਰਜਰੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
AIIMS ਪਟਨਾ ਦੇ ਹਿਅਰਿੰਗ ਇੰਪਲਾਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਹਿਤ ਹੁਣ ਤੱਕ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਜਰੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਜਰੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਡਾ. ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਭਾਵਨਾ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ENT ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਹਿਅਰਿੰਗ ਸਲਿਊਸ਼ਨਜ਼ ਵਿਸ਼ੇ ’ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ (CME) ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਭਾਵਨਾ, ਮਹਿਮਾਨ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਰਾਜੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਅਤੇ ਡਾ. ਲੀਨਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਇਲਾਜ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਬੋਨ ਕੰਡਕਸ਼ਨ ਇੰਪਲਾਂਟ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਲ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (RBSK) ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੰਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇੰਪਲਾਂਟ?
ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਹਵਾ ਰਾਹੀਂ ਕੰਨ ਦੀ ਨਲੀ, ਕੰਨ ਦੇ ਪਰਦੇ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਕੰਨ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੋਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੰਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਬਾਹਰੀ ਕੰਨ ਜਾਂ ਕੰਨ ਦੀ ਨਲੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਮੈਡੀਕਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਟੀਆ ਅਤੇ ਐਟ੍ਰੇਸੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੰਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਬੋਨ ਕੰਡਕਸ਼ਨ ਇੰਪਲਾਂਟ ਇਸ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੰਤਰ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਕੰਪਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕੰਪਨ ਖੋਪੜੀ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੰਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਕੰਨ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਬਾਈਪਾਸ ਕਰਕੇ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬੱਚੇ ਦੀ ਬੋਲਣ, ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੌਕਲੀਅਰ ਅਤੇ ਬੋਨ ਕੰਡਕਸ਼ਨ ਇੰਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ ਫ਼ਰਕ?
ਬੋਨ ਕੰਡਕਸ਼ਨ ਇੰਪਲਾਂਟ: ਜਦੋਂ ਬਾਹਰੀ ਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਕੰਨ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਖੋਪੜੀ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਕੰਪਨ ਰਾਹੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੰਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੌਕਲੀਅਰ ਇੰਪਲਾਂਟ: ਜਦੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੰਨ ਦੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਸੈੱਲ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਆਮ ਹਿਅਰਿੰਗ ਏਡ ਨਾਲ ਲੋੜੀਂਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਬਿਜਲਈ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੀ ਨਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੋਵਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਿਵਾਈਸ ਦੀ ਸੈਟਿੰਗ, ਨਿਯਮਿਤ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸੁਣਨ-ਬੋਲਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਪਲਾਂਟ ਨਾਲ ਆਮ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਨਤੀਜੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਸਿਖਲਾਈ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।