ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ 'ਚ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 6 ਛੰਦਾਂ ਵਾਲਾ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਲਾਜ਼ਮੀ, ਗਾਈਡਲਾਈਨਜ਼ ਜਾਰੀ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਨਵੇਂ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਤਹਿਤ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਵਜਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ 'ਜਨ ਗਨ ਮਨ' ਵੇਲੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੀਤ ਦੇ ਪੂਰੇ ਛੇ ਛੰਦ ਵਜਾਏ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਛੰਦ 1937 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੂਲ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਵਜਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਯਾਨੀ ਪਹਿਲਾਂ 'ਜਨ ਗਨ ਮਨ' ਅਤੇ ਫਿਰ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ'।

ਸਰਕਾਰੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ ਲਾਜ਼ਮੀ

'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਹੁਣ ਪਦਮ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਰਗੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਜਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਇਹ ਗੀਤ ਵਜਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਂ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਦੇ ਆਗਮਨ, ਵਿਦਾਇਗੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਤਿਰੰਗਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੀਤ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂ ਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਾਵਧਾਨ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣਗੇ।

ਕੀ ਹਨ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਦੇ ਪੂਰੇ 6 ਛੰਦ?

ਬੰਕਿਮ ਚੰਦਰ ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ 1875 ਵਿੱਚ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਜੋ 1882 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਅਨੰਦਮਠ' ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਛੇ ਛੰਦ ਹਨ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਛੰਦ: ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਦੇ ਹਨ।

ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਛੰਦ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਰਗਾ, ਕਮਲਾ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ: 1937 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਫੈਜ਼ਪੁਰ ਇਜਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਛੰਦਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਮੁਸਲਿਮ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਸੀ। ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੇ ਛੇ ਛੰਦ ਹੀ ਵਜਾਏ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਗਭਗ 3 ਮਿੰਟ 10 ਸੈਕੰਡ ਹੋਵੇਗੀ।

ਛੰਦ 1

वन्दे मातरम्।सुजलां सुफलां मलयजशीतलाम्।शस्यशामलां मातरम्।शुभ्रज्योत्स्नापुलकितयामिनीं।फुल्लकुसुमितद्रुमदलशोभिनीं।सुहासिनीं सुमधुर भाषिणीं।सुखदां वरदां मातरम्।।वन्दे मातरम्।।

ਛੰਦ 2

वन्दे मातरम्। कोटि-कोटि-कण्ठ-कल-कल-निनाद-कराले।कोटि-कोटि-भुजैर्धृत-खरकरवाले।अबला केन मा एत बले।बहुबलधारिणीं नमामि तारिणीं।रिपुदलवारिणीं मातरम्।।वन्दे मातरम्।।

ਛੰਦ 3

वन्दे मातरम्। तुमि विद्या, तुमि धर्म।तुमि हृदि, तुमि मर्म।त्वं हि प्राणाः शरीरे।बाहुते तुमि मा शक्ति।हृदये तुमि मा भक्ति।तोमारई प्रतिमा गडि।मन्दिरे-मन्दिरे मातरम्।।वन्दे मातरम्।।

ਛੰਦ 4

वन्दे मातरम्। त्वं हि दुर्गा दशप्रहरणधारिणी।कमला कमलदलविहारिणी।वाणी विद्यादायिनी।नमामि त्वाम्।नमामि कमलां अमलां अतुलां।सुजलां सुफलां मातरम्।।वन्दे मातरम्।।

ਛੰਦ5

वन्दे मातरम्। श्यामलां सरलां सुस्मितां भूषितां।धरणीं भरणीं मातरम्।शत्रु-दल-वारिणीं।मातरम्।।वन्दे मातरम्।।

ਛੰਦ 6

वन्दे मातरम्। त्वं हि शक्ति, त्वं हि शक्ति।त्वं हि शक्ति मातरम्।वन्दे मातरम्।।