ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਬਦਲੀ ਯੂਨੀਫਾਰਮ, ਟੈਟੂ-ਮੁੱਛਾਂ ਤੇ ਹੇਅਰਕੱਟ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਿਯਮ ਸਖ਼ਤ; ਨਵੇਂ ਡਰੈੱਸ ਕੋਡ 'ਚ ਕੀ-ਕੀ ਹੈ ਖ਼ਾਸ?

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਵਰਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਸਮੀ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਬੰਦ-ਗਲੇ ਵਾਲੀ 'ਬੰਦੀ' ਜੈਕੇਟ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਸੇਰੇਮੋਨੀਅਲ ਪਾਊਚ ਬੈਲਟ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰੇਡ ਦੌਰਾਨ ਰਿਵਿਊਇੰਗ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਰੱਖਣਾ ਵਿਕਲਪਿਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ 174 ਪੰਨਿਆਂ ਦੇ ਮੈਨੂਅਲ 'ਆਰਮੀ ਯੂਨੀਫਾਰਮਸ-2026' ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਮੈਨੂਅਲ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਅੱਠ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਮੈਨੂਅਲ 'ਚ ਕੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ

ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਮਾਚਾਰ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼' ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਨੂਅਲ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, "ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਦਲਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਕਈ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਬਦਲਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਬਚੀਆਂ-ਖੁਚੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਮੀਖਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਗਰਿਮਾ, ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।"

ਬਦਲਾਵਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਸੈਨਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰੈਂਕਾਂ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਲਈ '3ਬੀ' ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਿੰਟਰ ਡਰੈੱਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੰਗੋਲਾ ਸ਼ਰਟ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਟਲ ਜੈਕੇਟ ਅਤੇ ਬੇਰੇਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਯੂਨੀਫਾਰਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੀ ਬਦਲਿਆ

ਯੂਨੀਫਾਰਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਲੁੱਕ ਅਤੇ ਗ੍ਰੂਮਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੈਟੂ ਅਤੇ ਬਾਡੀ ਪੀਅਰਸਿੰਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੇਅਰਕੱਟ, ਮੁੱਛਾਂ ਅਤੇ ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ।

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਫਾਰਮਲ ਡਰੈੱਸ ਕੋਡ ਵਜੋਂ 'ਬੰਦੀ ਜੈਕੇਟ' ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਦਗਲਾ, ਲਾਉਂਜ ਸੂਟ, ਕੰਬੀਨੇਸ਼ਨ ਡਰੈੱਸ ਜਾਂ ਟਾਈ ਅਤੇ ਫਾਰਮਲ ਟਰਾਊਜ਼ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਫੁੱਲ-ਸਲੀਵ ਸ਼ਰਟ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।

ਮੈਨੂਅਲ 'ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, "ਪੂਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਰਟ ਦੇ ਉੱਪਰ ਬੰਦ ਗਲੇ ਦਾ ਕੋਟ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੰਦੀ ਜੈਕੇਟ ਗਲੇ 'ਤੇ ਹੁੱਕ ਵਾਲੀ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਹੁੱਕ ਵਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਰੰਗ ਸੋਲਿਡ ਅਤੇ ਸੋਬਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਚਿੰਗ ਸੋਬਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਾਲੀ ਫਾਰਮਲ ਟਰਾਊਜ਼ਰ ਅਤੇ ਬੰਦ ਫਾਰਮਲ ਜੁੱਤੇ ਪਹਿਨੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।"

ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਡਰੈੱਸ

ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਾਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾੜੀਆਂ ਜਾਂ ਦੁਪੱਟੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁੜਤਾ-ਸਲਵਾਰ ਅਤੇ ਗਿੱਟਿਆਂ ਤੱਕ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀ ਸਿੱਧੀ ਪੈਂਟ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਕੁੜਤੇ ਅਤੇ ਪਲਾਜ਼ੋ ਜਾਂ ਸਿਗਰੇਟ ਪੈਂਟ ਵਰਗੇ ਕੈਜ਼ੂਅਲ ਲੋਅਰ ਪਹਿਨਣ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ।

ਡਰੈੱਸ ਨੰਬਰ 5 ਤੇ 6 'ਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ

'ਮੈੱਸ ਡਰੈੱਸ ਨੰਬਰ 5' ਅਤੇ 'ਨੰਬਰ 6' ਤੋਂ ਪਾਊਚ ਬੈਲਟ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਆਸਾਨੀ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਲਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਯੂਨੀਫਾਰਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਡਰੈੱਸ ਨੰਬਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਰਮਰਡ ਕੋਰ, ਮੈਕਨਾਈਜ਼ਡ ਇਨਫੈਂਟਰੀ, ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਆਰਟਿਲਰੀ, ਰਾਈਫਲ ਰੈਜੀਮੈਂਟਸ, ਮਰਾਠਾ ਲਾਈਟ ਇਨਫੈਂਟਰੀ, ਜੰਮੂ ਐਂਡ ਕਸ਼ਮੀਰ ਲਾਈਟ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਅਤੇ ਕੋਰ ਆਫ਼ ਸਿਗਨਲਸ ਵਿੱਚ ਕਰਨਲ ਰੈਂਕ ਤੱਕ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਬੈਲਟਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ।

ਮੈਨੂਅਲ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, "ਡਰੈੱਸ ਨੰਬਰ 5 ਅਤੇ 6 ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਊਚ ਬੈਲਟ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰੈਜੀਮੈਂਟ/ਕੋਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੇਰੇਮੋਨੀਅਲ ਡਰੈੱਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਡਰੈੱਸ ਨੰਬਰ 5 ਅਤੇ ਨੰਬਰ 6 ਪਹਿਨਣ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਜਾਂ ਰਾਜ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਤਿੰਨੋਂ ਸੈਨਾ ਮੁਖੀਆਂ ਅਤੇ ਸੈਨਾ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਰਸਮੀ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਸਵਾਗਤੀ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ/ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਵਰਦੀਆਂ ਪਹਿਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

'ਰੌਇਲ' ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹਟਾਏ ਗਏ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ‘ਰੌਇਲ’ ਵਰਗੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਐਡਜੂਟੈਂਟ ਜਨਰਲ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਵੀਪੀਐਸ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਮੈਨੂਅਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਐਡੀਸ਼ਨ "ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਬਚੀਆਂ-ਖੁਚੀਆਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ, ਸਾਜੋ-ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਟਾ ਕੇ ਸੈਨਾ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਸੋਚ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਚਿਆ-ਸਮਝਿਆ ਕਦਮ ਹੈ।"

ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਦੇਸੀਕਰਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਦੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਕੇਵੜੀਆ ਵਿੱਚ 'ਕੰਬਾਈਂਡ ਕਮਾਂਡਰਜ਼ ਕਾਨਫਰੰਸ' ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਤੌਰ-ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹੈ ਸਖ਼ਤ ਮਨਾਹੀ

'ਆਰਮੀ ਯੂਨੀਫਾਰਮਸ-2026' ਮੈਨੂਅਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਟੈਟੂ ਬਣਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪੀਅਰਸਿੰਗ ਬਿਲਕੁਲ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ। ਯੂਨੀਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਰੇਸਲੇਟ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨ ਸਕਦੇ, ਸਿਰਫ਼ ਪੂਜਾ ਦੇ ਦਿਨ ਕਲਾਈ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਸਿੱਖ ਸੈਨਿਕਾਂ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟ ਹੈ।

ਮੁੱਛਾਂ 12 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ।

ਪਰਫਿਊਮ: ਸਾਰੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਯੂਨੀਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਡਿਓਡੋਰੈਂਟ ਅਤੇ ਪਰਫਿਊਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਫਟਰ-ਸ਼ੇਵ ਲੋਸ਼ਨ ਵਰਤਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ।

ਮੇਕਅੱਪ/ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ: ਮਹਿਲਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਲਿਪਸਟਿਕ, ਰੰਗੀਨ ਨੇਲ ਪਾਲਿਸ਼, ਬਿੰਦੀ ਅਤੇ ਨੋਜ਼ ਪਿਨ (ਕੋਕਾ) ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਸਿੰਦੂਰ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਕਿ ਉਹ ਬੇਰੇਟ ਜਾਂ ਪੀਕ ਕੈਪ ਪਹਿਨਣ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਨਾ ਦੇਵੇ।