- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
E-20 ਪੈਟਰੋਲ ਨਾਲ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ: ਫਿਊਲ ਟੈਂਕ ’ਚ ਜੰਗਾਲ, ਇੰਜਣ ਦੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ
E-20 ਪੈਟਰੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਈਲੇਜ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇਥੇਨੌਲ ਕਾਰਨ ਫਿਊਲ ਟੈਂਕ (ਤੇਲ ਵਾਲੀ ਟੈਂਕੀ) ਵਿੱਚ ਜੰਗਾਲ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਬੜ ਦੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਵੀ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਵਧਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸਤਾ ਰਹੀ ਹੈ।
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Sun, 05 Jul 2026 01:26 PM (IST)
Updated Date: Sun, 05 Jul 2026 01:32 PM (IST)
ਆਲੋਕ ਤਿਵਾਰੀ, ਕਾਨਪੁਰ। E-20 ਪੈਟਰੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਈਲੇਜ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇਥੇਨੌਲ ਕਾਰਨ ਫਿਊਲ ਟੈਂਕ (ਤੇਲ ਵਾਲੀ ਟੈਂਕੀ) ਵਿੱਚ ਜੰਗਾਲ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਬੜ ਦੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਵੀ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਵਧਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸਤਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 4 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਜਾਗਰਣ ਸਮੂਹ ਨੇ ‘E-20 ਪੈਟਰੋਲ ਕਾਰਨ ਮਾਈਲੇਜ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਗਿਰਾਵਟ’ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਖ਼ਬਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਸ਼ੂਗਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪ੍ਰੋ. ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਹਨ ਅਗਰਵਾਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਇਥੇਨੌਲ ਦੀ ਘਣਤਾ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਅਤੇ ਇਥੇਨੌਲ ਦਾ ਹਾਈਗ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਯਾਨੀ ਨਮੀ ਸੋਖਣ ਵਾਲਾ ਗੁਣ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਘਣਤਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਫਿਊਲ ਟੈਂਕ ਦੇ ਥੱਲੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਮੀ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਬਾਲਣ ਜਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਹਨ ਦੇ ਜਿਸ-ਜਿਸ ਹਿੱਸੇ (ਫਿਊਲ ਟੈਂਕ, ਪਿਸਟਨ ਆਦਿ) ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਜੰਗਾਲ ਲੱਗਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਵਾਹਨ ਦੀ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ 'ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਇਥੇਨੌਲ ਰਬੜ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ. ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਹਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਇਥੇਨੌਲ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਇਥੇਨੌਲ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਜੇਕਰ ਵਾਹਨ ਦਾ ਇੰਜਣ 5 ਫੀਸਦੀ ਇਥੇਨੌਲ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਪੈਟਰੋਲ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਸ ਵਿੱਚ 20 ਫੀਸਦੀ ਇਥੇਨੌਲ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਪੈਟਰੋਲ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਕੋਰੋਜ਼ਨ (ਖੋਰ/ਜੰਗਾਲ) ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾਂ 'ਤੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਫੀਸਦੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਇਥੇਨੌਲ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਪੈਟਰੋਲ ਚੁਣਨ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬਰਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਨਿਤਿਨ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 10 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕੂਟੀ ਦੀ ਸਰਵਿਸ ਕਰਵਾਈ ਸੀ।
ਇੰਜਣ ਆਇਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫਿਲਟਰ ਤੱਕ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਦਲਵਾਈਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਬੀਤੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਸਕੂਟੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਮਕੈਨਿਕ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਫਿਊਲ ਟੈਂਕ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਦੋਂ ਸਫ਼ਾਈ ਲਈ ਟੈਂਕ ਖੁਲ੍ਹਵਾਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗਾਲ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਚਰਾ ਜਮ੍ਹਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਫਿਊਲ ਟੈਂਕ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ।
ਉੱਥੇ ਹੀ, ਸਾਕੇਤ ਨਗਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਅਨਮੋਲ ਭੱਟ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਐਸ.ਯੂ.ਵੀ. ਖਰੀਦੀ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਕਾਰ ਦੀ ਮਾਈਲੇਜ ਘੱਟ ਸੀ। ਚੈੱਕਅਪ ਕਰਵਾਉਣ 'ਤੇ ਇੰਜਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਜੰਗਾਲ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਣ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਪ੍ਰੋ. ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਹਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਇਥੇਨੌਲ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਘਣਤਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਫਿਊਲ ਟੈਂਕ ਦੇ ਥੱਲੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜੰਗਾਲ ਅਤੇ ਕਾਈ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਥੇਨੌਲ ਪਿਸਟਨ ਬਲਾਕ ਅਤੇ ਰਿੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਆਇਲ ਕੋਟਿੰਗ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਆਇਲ ਕੋਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰਸਟਿੰਗ (ਜੰਗਾਲ ਲੱਗਣਾ) ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਟਿੰਗ 5 ਤੋਂ 10 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਇੰਜਣ ਦੀ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨਲੇਟ ਅਤੇ ਐਗਜ਼ੌਸਟ ਵਾਲਵ ਨੂੰ ਵੀ ਇਥੇਨੌਲ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਪੈਟਰੋਲ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਰੋਜ਼ਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਾਹਨ ਬੀਮਾ ਮਾਹਰ ਨਿਰਮਲ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਕੈਨੀਕਲ ਫੇਲ੍ਹਬਾਜ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਵਿੱਚ ਕਵਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਮੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੱਸ ਕੇ ਵਾਰੰਟੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਪੱਲਾ ਝਾੜ ਲਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਵਾਹਨ ਚਾਲਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿਰਫ਼ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ।
ਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਪਦੰਡਾਂ (ਸਟੈਂਡਰਡ) ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲੇ ਬਾਲਣ
ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਮਾਹਰ ਅਮਿਤ ਦਿਵੇਦੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਪੈਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਇਥੇਨੌਲ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜਾਅਵਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੀਐਸ-4 (BS-IV) ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਵਾਹਨ E-20 ਪੈਟਰੋਲ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਇਹ ਵਾਹਨ E-5 ਜਾਂ E-10 ਯਾਨੀ 5 ਤੋਂ 10 ਫੀਸਦੀ ਇਥੇਨੌਲ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਪੈਟਰੋਲ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਾਹਨ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੈਅ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੀ ਪੈਟਰੋਲ ਮਿਲੇ। ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾਂ 'ਤੇ E-5 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ E-20 ਪੈਟਰੋਲ ਤੱਕ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ
ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਥੇਨੌਲ ਵਿੱਚ ਹਾਈਗ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਯਾਨੀ ਨਮੀ ਸੋਖਣ ਵਾਲੇ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਫਿਊਲ ਟੈਂਕ ਅਤੇ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਜੰਗਾਲ ਲੱਗਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਰਬੜ ਦੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਵੀ ਜਲਦੀ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਿਊਲ ਲੀਕ, ਗੰਦੇ ਇੰਜੈਕਟਰ ਅਤੇ ਗੈਸਕੇਟ ਡੈਮੇਜ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਐਕਸਪਰਟਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, E-20 ਫਿਊਲ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀ-ਕਰੋਸਿਵ ਕੋਟਿੰਗ, ਗੈਸਕੇਟਸ ਅਤੇ ਸੀਲਜ਼ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਇੰਜਣ ਰੀਮੈਪਿੰਗ ਵਰਗੇ ਤਕਨੀਕੀ ਅੱਪਗ੍ਰੇਡ ਦੀ ਬਹੁਤ ਲੋੜ ਹੈ।