EL Nino ਦਾ ਦੋਹਰਾ ਹਮਲਾ: ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਸਿਸਟਮ 'ਤੇ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ, ਕੀ ਹੈ ਦੋਹਰੀ ਚੁਣੌਤੀ?

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਐਲ ਨੀਨੋ ਬਾਰੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਬਹਿਸ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇੱਕ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਆਨ ਐਨਰਜੀ ਐਂਡ ਕਲੀਨ ਏਅਰ (CREA) ਦੁਆਰਾ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਐਲ ਨੀਨੋ ਮੌਸਮ ਚੱਕਰ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਐਲ ਨੀਨੋ ਇੱਕ ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਦੋਹਰੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਓ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰੀਏ।

ਭਾਰਤ ਸਾਹਮਣੇ ਦੋ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਨ?

ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ, ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਐਲ ਨੀਨੋ ਹਵਾ ਦੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਬਾਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਪੌਣ-ਊਰਜਾ ਉਤਪਾਦਨ ਘਟੇਗਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਤੇਜ਼ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ (ਏਸੀ) ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਅਸਮਾਨ ਛੂਹ ਜਾਵੇਗੀ।

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਨੁਕਤੇ

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਲ ਨੀਨੋ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਧਦੀ ਗਰਮੀ ਲਈ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਠੰਢਾ ਕਰਨ (ਏਸੀ ਅਤੇ ਪੱਖੇ) ਲਈ 10 TWh ਵਾਧੂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਸਾਲਾਨਾ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਦਾ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਹਰੀ ਊਰਜਾ ਉਤਪਾਦਨ ਘਟੇਗਾ ਅਤੇ ਮੰਗ ਵਧੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 18 TWh ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵੀ ਵਧੇਗਾ

ਇਸ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕੋਲੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਬਿਜਲੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 17 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਵਾਧੂ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ (CO2) ਨਿਕਲੇਗਾ, ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਕੋਲੇ ਦੀ ਖਪਤ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।

'ਸੁਪਰ ਐਲ ਨੀਨੋ' ਕਿਵੇਂ ਵਧਾਏਗਾ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ

ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਇਸ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਘਾਤਕ ਗਰਮ ਹਵਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ 270 ਗੀਗਾਵਾਟ (GW) ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। "ਸੁਪਰ ਐਲ ਨੀਨੋ" ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਗਰਿੱਡ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਹੋਰ ਵਧੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਸਗੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੀ ਕਮੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ 'ਤੇ ਵੀ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਵੇਗਾ।

ਕੋਲਾ ਬਨਾਮ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੈ?

ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਕਸਰ ਨਵੇਂ ਕੋਲਾ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਲਾ ਪਲਾਂਟ ਇਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਲਚਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ, ਗਰਿੱਡ ਆਪਰੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਲਾ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨੂੰ ਚਲਦਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲਗਭਗ 2.1 TWh ਸੂਰਜੀ ਅਤੇ ਪੌਣ ਊਰਜਾ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨੀ ਪਈ।

ਹੁਣ ਸਮਝੋ ਹੱਲ ਕੀ ਹੈ?

ਇਸ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਦਾ 24% ਹਿੱਸਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਹੀ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਐਲ ਨੀਨੋ ਦਾ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਉਤਪਾਦਨ 'ਤੇ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ 2030 ਤੱਕ 500 ਗੀਗਾਵਾਟ ਗ਼ੈਰ-ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬੈਟਰੀ ਸਟੋਰੇਜ ਅਤੇ ਗਰਿੱਡ ਅੱਪਗ੍ਰੇਡ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।