ਗ੍ਰਹਿਣੀ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਿਰਫ਼ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦਿਹਾੜੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਅਸਲ ਯੋਗਦਾਨ ਵੀ ਦੇਖੋ' ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ

ਜਾਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਦੀ ਆਮਦਨ ਜਾਂ ਵਿਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਬੂਤ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤਾਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਕੁਸ਼ਲ ਕਾਮੇ ਦੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਜਰਤ 'ਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਪਾਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਅਸਲ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਵੀ ਢੁਕਵਾਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜਸਟਿਸ ਅਨੀਸ਼ ਦਿਆਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਬੈਂਚ ਨੇ ਮੋਟਰ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਕਲੇਮਜ਼ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ (MACT) ਦੁਆਰਾ ਉਮਾ ਰਾਣੀ ਜਿਸਨੂੰ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਾਈ ਅਪੰਗਤਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਨੂੰ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਮੰਨਿਆ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ₹8,39,142 ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਦਾਅਵਾ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਵਧੀ ਹੋਈ ਰਕਮ 'ਤੇ 9% ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਆਜ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਜਰਤ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ: ਹਾਈ ਕੋਰਟ

ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਾਪਦੰਡ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਜਰਤ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਹੀ ਅਣਉਚਿਤ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਦੀ ਕਾਲਪਨਿਕ ਮਾਸਿਕ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ₹10,000 ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਅੱਗੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਾਦਸੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਲੱਤ ਕੱਟਣ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਰਤ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਆਮਦਨ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਇਸ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਡਾਕਟਰੀ ਅਪੰਗਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਅਪੰਗਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਡਾਕਟਰੀ ਅਪੰਗਤਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ 63% 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਔਰਤ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਅਪੰਗਤਾ 50% ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਲਈ ₹1 ਲੱਖ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼

ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਸਥੈਟਿਕ ਲੱਤ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ₹1 ਲੱਖ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੀਵਨ ਭਰ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਸਨੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਪੀੜਾ ਲਈ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਦਮੇ ਲਈ ₹2 ਲੱਖ ਦਾ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਦਾਇਗੀ ਰਹਿਤ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਰਥਿਕ ਮੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ MACT ਕੋਲ ਵਧੀ ਹੋਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਰਕਮ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਮਾ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਗੋਡੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਲੱਤ ਕੱਟਣੀ ਪਈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸ ਲੱਤ ਵਿੱਚ 63 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਥਾਈ ਸਰੀਰਕ ਅਪੰਗਤਾ ਹੋ ਗਈ। MACT ਨੇ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਾਮੇ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਜਰਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਆਮਦਨ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।