ਸ਼ਸ਼ੀ ਥਰੂਰ ਦੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਬਵਾਲ, 'ਨੋਰਮਲਸੀ' ਵਾਲੇ ਬਿਆਨ 'ਤੇ ਭੜਕੀ ਕਾਂਗਰਸ, ਬੋਲੀ-ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਉਤਰ ਕੇ ਹਕੀਕਤ ਦੇਖਣ

ਰਾਜ ਬਿਊਰੋ, ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ: ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਸ਼ੀ ਥਰੂਰ ਦੇ ਉਸ ਬਿਆਨ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਉਪ-ਰਾਜਪਾਲ ਮਨੋਜ ਸਿਨਹਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ "ਆਮ ਸਥਿਤੀ (ਨੋਰਮਲਸੀ) ਵੱਲ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।"

ਕਾਂਗਰਸ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਸ਼ੀ ਥਰੂਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਸਥਿਤ ਲੋਕ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਉਪ-ਰਾਜਪਾਲ ਮਨੋਜ ਸਿਨਹਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਐਕਸ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਥਰੂਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, “ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹਾਂ! ਅੱਜ ਲੋਕ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਮਾਨਯੋਗ ਉਪ-ਰਾਜਪਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਮਨੋਜ ਸਿਨਹਾ ਜੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬੈਠਕ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਣ ਮਿਲਿਆ।”

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਆਮ ਸਥਿਤੀ ਵੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਪ੍ਰਗਤੀ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਦੋਂ ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੇਖਕ ਸੰਘ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪਹਿਲ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮੈਂ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਸਮੇਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਸਨ।”

ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ

ਥਰੂਰ ਦੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ 'ਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਰਵਿੰਦਰ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਐਕਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆੜੇ ਹੱਥੀਂ ਲਿਆ। ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੋਗੇ ਤਾਂ ਜੋ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝ ਸਕੋ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਾਰਟੀ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਸੱਤ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਖੋਹੇ ਗਏ ਰਾਜ ਦੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।”

ਯੁਵਾ ਆਗੂ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਕੌਮੀ ਕਨਵੀਨਰ ਨਾਸਿਰ ਖੁਹਾਮੀ ਨੇ ਵੀ ਕਾਂਗਰਸ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਬੇਹੰਗ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਹੈ ਕਿ ਥਰੂਰ ਵਰਗੇ ਕੱਦ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰਥਕ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਦੌਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।”

ਯੁਵਾ ਆਗੂ ਨਾਸਿਰ ਖੁਹਾਮੀ ਵੱਲੋਂ ਆਲੋਚਨਾ

ਖੁਹਾਮੀ ਅਨੁਸਾਰ, “ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਕਈ ਗੰਭੀਰ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਪੇਪਰ ਲੀਕ, ਭਰਤੀ ਘੁਟਾਲੇ, ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਂਦਲੀ, ਵਧਦੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸੁੰਗੜਨਾ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਘਾਰ। ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹਨਾਂ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਿੱਖਾ ਰੂਪ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਭਰਤੀ ਦੀਆਂ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ, ਘੁਟਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਦੇਰੀ ਕਾਰਨ ਟੁੱਟ ਗਏ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ, ਸਾਰਥਕ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਦੀ ਵੀ ਘਾਟ ਹੈ।”

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਕਈ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਦੌਰਾ ਇਹਨਾਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸੁਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਸਾਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ, ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੋਗੇ, ਜੋ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਚੋਣਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਦਿਖਾਈਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਅਸਹਿਜ ਤਸਵੀਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਸਨ।”

ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਗੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸੰਵਾਦ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਜੋ ਸਰਕਾਰੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ। “ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਜਨਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਨੂੰ ਅਸਹਿਮਤੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਵਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਰੱਖਣ ਦਾ ਮੰਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਬਲਕਿ ਨੀਤੀ-ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਹੋਰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।”

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਥਰੂਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਇੱਕ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ “ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੰਸਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਨ ਲਈ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ—ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ, ਪੀੜਤਾਂ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ। ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਕਾਲਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਹਕੀਕਤਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।”