ਕੀ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਬਿਨਾਂ ਦੱਸੇ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਘਰ 'ਚ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਾਨੂੰਨ, ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਐਂਟਰੀ 'ਤੇ ਕੀ ਕਰੋ? ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਸਿਰਫ਼ ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਜਦੋਂ ਚਾਹੇ, ਬਿਨਾਂ ਦੱਸੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
Publish Date: Sun, 22 Nov 2026 02:56 PM (IST)
Updated Date: Sun, 22 Nov 2026 04:02 PM (IST)
ਸ਼ੁਭਮ ਕੁਮਾਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਸਿਰਫ਼ ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਜਦੋਂ ਚਾਹੇ, ਬਿਨਾਂ ਦੱਸੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਘਟਨਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਇਹ ਬਹਿਸ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਖੈਰ, ਸਵਾਲ ਉਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਹ ਜਦੋਂ ਚਾਹੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਕੋਲ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ? ਆਓ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ...
ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਝੋ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦਾ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿਸ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੋ ਕਿ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦੇ ਬੇਲੰਦੂਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਆਏ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਸਬੰਧੀ ਰੈੱਡਿਟ ’ਤੇ ਆਪਣਾ ਤਜਰਬਾ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ 2BHK ਫਲੈਟ ਕਿਰਾਏ ’ਤੇ ਲਿਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋਣ ਦੇ ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਫਲੈਟ ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਚਾਬੀ ਮੰਗੀ।
ਤਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਭੜਕ ਗਏ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ... ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਨੂੰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਈ ਚਾਬੀ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਿੱਕਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਘਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨਗੇ, ਤਾਂ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਭੜਕ ਗਏ।
ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਦੀ ਦਲੀਲ ਸੀ ਕਿ ਘਰ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇਖਣ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਸ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸਮਝੋ, ਚਾਬੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਨ
ਦੇਖੋ, ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਦੀ ਦਲੀਲ ਅਤੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਜਾਣਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਮਕਾਨ ਦੀ ਚਾਬੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਰਚਾ ਤੇਜ਼ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਕੋਲ ਦੂਜੀ ਚਾਬੀ ਹੋਣਾ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਚਾਬੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਿਨਾਂ ਦੱਸੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਨੂੰ ਘਰ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਕਿਰਾਇਆ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਲਕੀ ਹੱਕ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਜਦੋਂ ਮਰਜ਼ੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਹੁਣ ਕਾਨੂੰਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣ ਲਓ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਕਬਜ਼ੇ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ: 'ਸੰਪਤੀ ਤਬਾਦਲਾ ਐਕਟ, 1882' ਦੀ ਧਾਰਾ 108(c) ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੋਰ-ਸ਼ਰਾਬੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਦੀ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਆਵਾਜਾਈ ਤੋਂ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੈ।
ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਕਦੋਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 108(m) ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਾਜਬ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਘਰ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰ ਸਕੇ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਜੇਕਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਾਈਪ ਫਟ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਹਾਦਸਾ ਵਾਪਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਤੁਰੰਤ ਅੰਦਰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨੋਟਿਸ ਪੀਰੀਅਡ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕਿਰਾਇਆ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨੋਟਿਸ ਦੇਣ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਕਰਨਾਟਕ ਰੈਂਟ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਘਰ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਖਿਕ ਸਹਿਮਤੀ ਜਾਂ 20 ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਲਿਖਤੀ ਨੋਟਿਸ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਬਿਨਾਂ ਦੱਸੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੇਕਰ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਸਕਦੇ ਹਨ:
1. ਸਬੂਤ ਇਕੱਠੇ ਕਰੋ: ਘਟਨਾ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨੋਟ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮੈਸੇਜ ਜਾਂ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਫੁਟੇਜ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੋ।
2. ਲਿਖਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿਓ: ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਮੈਸੇਜ ਜਾਂ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਾ ਹੋਣ।
3. ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਸਟੇਅ ਲਓ: ਜੇਕਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਤਾਂ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਸਿਵਲ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਅਸਥਾਈ ਜਾਂ ਸਥਾਈ ਮਨਾਹੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
4. ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰੋ: ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਰਫ਼ ਨੋਟਿਸ ਨਾ ਦੇਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਮਾਮਲਾ 'ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਬਜ਼ੇ' (BNS ਦੀ ਧਾਰਾ 329) ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬਚਾਅ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕਾ ਘਰ ਕਿਰਾਏ ’ਤੇ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਰੈਂਟ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲਿਖਵਾ ਲਓ ਕਿ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਿੰਨੇ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਕੇ ਹੀ ਘਰ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਤੈਅ ਕਰ ਲਓ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕਿਸ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ।