- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ: ਹੁਣ ਬਿਨਾਂ ਦਰਦ ਦੇ ਹੋ ਸਕੇਗੀ ਨਾਰਮਲ ਡਿਲੀਵਰੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਸੁਵਿਧਾ ਸ਼ੁਰੂ
ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਦਰਦ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਅਨੁਭਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੇ ਹੁਣ ਅਜਿਹੇ ਬਦਲ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਨਾਰਮਲ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦੌਰਾਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Sun, 05 Jul 2026 01:03 PM (IST)
Updated Date: Sun, 05 Jul 2026 01:06 PM (IST)
ਅਨੂਪ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਦਰਦ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਅਨੁਭਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੇ ਹੁਣ ਅਜਿਹੇ ਬਦਲ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਨਾਰਮਲ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦੌਰਾਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 'ਐਪੀਡਿਊਰਲ ਐਨਾਲਜੇਸੀਆ' ਨੂੰ ਜਣੇਪੇ ਦੇ ਦਰਦ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਪਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਰੀਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੇਡੀ ਹਾਰਡਿੰਗ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਸੁਚੇਤਾ ਕ੍ਰਿਪਲਾਨੀ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਵੀ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਦਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਰਮਲ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਐਪੀਡਿਊਰਲ ਐਨਾਲਜੇਸੀਆ ਤਕਨੀਕ?
ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਪੀਡਿਊਰਲ ਐਨਾਲਜੇਸੀਆ ਵਿੱਚ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਤਲੀ ਕੈਥੇਟਰ (ਨਲੀ) ਪਾ ਕੇ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦਰਦ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਔਰਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਜਣੇਪੇ ਦੇ ਦਰਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ "ਗੋਲਡ ਸਟੈਂਡਰਡ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੇਡੀ ਹਾਰਡਿੰਗ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਐਨਸਥੀਸੀਆ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਰੰਜਨਾ ਬਿਸਵਾਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਨ ਦਰਦ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਪਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਐਪੀਡਿਊਰਲ ਐਨਾਲਜੇਸੀਆ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲੇਬਰ ਪੇਨ (ਜਣੇਪੇ ਦੇ ਦਰਦ) ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਡਿਲੀਵਰੀ ਅਨੁਭਵ ਵਧੇਰੇ ਸਹਿਜ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ ਸਹੂਲਤ
ਹਸਪਤਾਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਤੋਂ ਦਸ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਐਪੀਡਿਊਰਲ ਐਨਾਲਜੇਸੀਆ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਾਧੂ ਫੀਸ ਦੇ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਜਣੇਪਾ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦਰਦ ਘੱਟ, ਪਰ ਔਰਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਰੂਕ
ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਐਪੀਡਿਊਰਲ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਔਰਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਚੇਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਤੇ ਨਰਸਿੰਗ ਸਟਾਫ਼ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦਰਦ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਘੱਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਘਬਰਾਹਟ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਣੇਪਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਧੇਰੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਰੋਗ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਡਾ. ਮੋਨਿਕਾ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਣੇਪੇ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹੀ ਡਰ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾਰਮਲ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੂਜੇ ਆਪਸ਼ਨ ਵੱਲ ਸੋਚਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਾਰਮਲ ਡਿਲੀਵਰੀ ਅਤੇ ਸਿਜ਼ੇਰੀਅਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ
ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿਜ਼ੇਰੀਅਨ (ਸੀ-ਸੈਕਸ਼ਨ) ਇੱਕ ਸਰਜਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਅਤੇ ਬੱਚੇਦਾਨੀ 'ਤੇ ਚੀਰਾ ਲਗਾ ਕੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਡੀਕਲ ਲੋੜ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਹ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਰੱਖਿਅਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਠੀਕ ਹੋ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜੋਖਮ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਨਾਰਮਲ ਡਿਲੀਵਰੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਡਾਕਟਰੀ ਕੰਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਾਰਮਲ ਡਿਲੀਵਰੀ ਨੂੰ ਹੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਐਪੀਡਿਊਰਲ ਐਨਾਲਜੇਸੀਆ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਣੇਪੇ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਡਰ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਨਾਰਮਲ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਹਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਐਪੀਡਿਊਰਲ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਜ਼ੇਰੀਅਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਨ ਦਰਦ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਿਜ਼ੇਰੀਅਨ ਜਾਂ ਨਾਰਮਲ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਔਰਤ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ
ਡਾ. ਰੰਜਨਾ ਬਿਸਵਾਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਐਪੀਡਿਊਰਲ ਐਨਾਲਜੇਸੀਆ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਐਨਸਥੀਸੀਆ ਮਾਹਰਾਂ, ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਅਜੇ ਸਾਰੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਸਪਤਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਐਨਸਥੀਸੀਆ ਮਾਹਰ ਡਾ. ਉਪ੍ਰੇਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਨ ਦਰਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਜਣੇਪਾ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਣ ਅਤੇ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਔਰਤਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਦਾ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਐਪੀਡਿਊਰਲ ਐਨਾਲਜੇਸੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨਾ ਕੇਵਲ ਜਣੇਪੇ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਨਾਰਮਲ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੇਡੀ ਹਾਰਡਿੰਗ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਇਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਿਲ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।