ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ’ਚ ਜੇਬ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ? ਪੈਸਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫੈਸ਼ਨ ਤੱਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ ਵਜ੍ਹਾ

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੱਪੜਿਆਂ ’ਚ ਜੇਬ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਅੱਜ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਸਾਲਾਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ’ਚ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਪਾਕੇਟਸ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ’ਚ ਸਿਰਫ਼ ਬਣਾਵਟ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ’ਚ ਜੇਬ ਨਾ ਹੋਣਾ ਕੋਈ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਨ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਆਓ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣੀਏ।

Posted By Anuradha Bains

Publish Date: Tue, 25 Aug 2026 03:07 PM (IST)

Updated Date: Tue, 25 Aug 2026 03:09 PM (IST)

ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ’ਚ ਜੇਬ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ? ਪੈਸਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫੈਸ਼ਨ ਤੱਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ ਵਜ੍ਹਾ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਹੋ, ਤਾਂ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇੱਕੋ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਨ, ਮੈਟਰੋ ਕਾਰਡ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੋਤਲ ਅਤੇ ਚਾਬੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਹੋਵੋਗੇ। ਇਸ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਤਾਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਰਸ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇੱਕੋ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਦੂਜਾ ਹੱਥ ਖ਼ਾਲੀ ਰਹਿ ਸਕੇ।

ਪੈਸਿਆਂ ਲਈ ਨਿਰਭਰਤਾ

ਸਾਡਾ ਸਮਾਜ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਦੌਰ ’ਚ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਦ ਹੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇਖਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਚਾਬੀ, ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਆਦਿ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਆਈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ’ਚ ਜੇਬ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਕੱਪੜੇ ਸਿਲਾਈ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸਾੜੀਆਂ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਉੱਪਰੋਂ ਲਪੇਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਿਲਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪੇਟੀਕੋਟ ਅਤੇ ਬਲਾਊਜ਼ ਵੀ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ’ਚ ਫੈਸ਼ਨ ’ਚ ਆਏ। ਇਸ ਲਈ, ਜੇਬਾਂ ਨੂੰ ਸਿਲਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਸਿਲਾਈ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ, ਜੇਬਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਫੈਸ਼ਨ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ

ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਘੱਟ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸੀ। ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਵਾਰ-ਕਮੀਜ਼ ਜਾਂ ਲਹਿੰਗੇ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਜੇਬ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਲੱਕ ਦੇ ਕੋਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਭਾਰ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ। ਕੱਪੜਿਆਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਨਾ ਵਿਗੜੇ, ਇਸ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ’ਚ ਜੇਬ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਸਮਾਨ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਦੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ

ਜੇਬਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਸਮਾਨ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਲੱਖਣ ਤਰੀਕੇ ਸਨ। ਚਾਬੀਆਂ ਜਾਂ ਪੈਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾੜੀ ਦੇ ਪੱਲੂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੇਟੀਕੋਟ ਜਾਂ ਸਲਵਾਰ ਦੇ ਕਮਰਬੰਦ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੰਡਲ ਬੰਨ੍ਹਦੀਆਂ ਸਨ। ਆਪਣੀਆਂ ਕਮਰਬੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਬੀਆਂ ਲਟਕਾਉਣਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਬਲਾਊਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਇਸ ਚਾਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।

ਪੱਛਮੀ ਫੈਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਜਦੋਂ 18ਵੀਂ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਫੈਸ਼ਨ ਬਦਲਿਆ ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੇਬਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈਂਡਬੈਗਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਹ ਫੈਸ਼ਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਜੇਬਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਰਸ ਜਾਂ ਹੈਂਡਬੈਗ ਖਰੀਦਣੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ।