ਬਿਨਾਂ ਕਰੇਨ ਤੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ 13,000 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ’ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ ਮਠ? ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਇਹ ‘ਆਸਮਾਨ ’ਚ ਲਟਕਿਆ ਸ਼ਹਿਰ’

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਮੱਧ ਹਿੱਸੇ ’ਚ ਸਥਿਤ ਮੈਟਿਓਰਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਸਥਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖਾਸ ਮੇਲ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ 13 ਹਜ਼ਾਰ ਫੁੱਟ ਉੱਚੀਆਂ ਬਲੂਆ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ’ਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਠ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਮਠ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਿੱਧੇ ਬੱਦਲਾਂ ਤੇ ਆਸਮਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਟਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਆਓ ਇਸ ਅਨੋਖੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।

ਆਸਮਾਨ ’ਚ ਲਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਹਿਰ

ਮੈਟਿਓਰਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਇਹ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ‘ਆਸਮਾਨ ’ਚ ਲਟਕਿਆ ਹੋਇਆ’। ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਿਆ ਤੇ ਡੈਲਟਾ ਖੇਤਰ ’ਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਤਲਛਟ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਈਆਂ ਹਲਚਲਾਂ, ਮੀਂਹ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਰਾਸ਼ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਦਰਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

11ਵੀਂ ਸਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ਇਤਿਹਾਸ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਲੂਆ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਬਣੇ ਮਠਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੌਰ ’ਚ ਈਸਾਈ ਸੰਤ ਦੁਨਿਆਵੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸ਼ਾਂਤ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਾਧਨਾ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ’ਚ ਰਹਿਣ ਆਏ ਸਨ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਛੋਟੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਡੇ ਮਠਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਗਏ। 14ਵੀਂ ਤੇ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਮਠਵਾਸੀ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ 24 ਮਠ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਸਿਰਫ਼ 6 ਮਠ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਇਹ ਮਠ ਹਨ—ਗ੍ਰੇਟ ਮੈਟਿਓਰੋਨ, ਵਰਲਾਮ, ਰੂਸਾਨੂ, ਸੇਂਟ ਨਿਕੋਲਸ ਅਨਾਪਾਫਸਾਸ, ਹੋਲੀ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਤੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ।

ਦੁਰਗਮ ਚੋਟੀਆਂ ’ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਨਿਰਮਾਣ?

ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ’ਚ ਸੈਲਾਨੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਠਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਪੌੜੀਆਂ ਤੇ ਪੱਕੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੱਟਾਨਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮੱਗਰੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ’ਚ ਇੱਕ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਸੀਆਂ, ਜਾਲਾਂ ਤੇ ਟੋਕਰੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਭਾਰੀ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।

ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸੂਚੀ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ

ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੰਕਲਪ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਨਜ਼ਾਰੇ ਦੇ ਇਸ ਮੇਲ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ 1988 ’ਚ ਮੈਟਿਓਰਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਲ ਐਲਾਨਿਆ। ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਇਸ ਅਨੋਖੇ ਮੇਲ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਤੋਂ ਸੈਲਾਨੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।