ਜਹਾਜ਼ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪੁਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ 'ਤੇ ਦੌੜਦੀ ਹੈ ਟਰੇਨ; ਦੇਖ ਕੇ ਉੱਡ ਜਾਣਗੇ ਹੋਸ਼ ਜ਼ਰਾ ਕਲਪਨਾ ਕਰਕੇ ਦੇਖੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੇ ਸਫ਼ਰ 'ਤੇ ਹੋ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਹਰ ਦੇਖਣ 'ਤੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨੀਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਪਟੜੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਈਏ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਮਾਂਚ ਭਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਪੰਬਨ ਰੇਲ ਪੁਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਕੇਟ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ। ਆਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਸ਼-ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਰੋਮਾਂਚਕ ਰੇਲ ਪੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੰਬਨ ਪੁਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ।
Publish Date: Tue, 15 Sep 2026 01:32 PM (IST)
Updated Date: Tue, 15 Sep 2026 01:33 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਜ਼ਰਾ ਕਲਪਨਾ ਕਰਕੇ ਦੇਖੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੇ ਸਫ਼ਰ 'ਤੇ ਹੋ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਹਰ ਦੇਖਣ 'ਤੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨੀਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਪਟੜੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਈਏ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਮਾਂਚ ਭਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਪੰਬਨ ਰੇਲ ਪੁਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਕੇਟ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ। ਆਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਸ਼-ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਰੋਮਾਂਚਕ ਰੇਲ ਪੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੰਬਨ ਪੁਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਰੋਮਾਂਚਕ ਰੇਲਵੇ ਟਰੈਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪੰਬਨ ਪੁਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਰੇਲਵੇ ਟਰੈਕ ਹਨ, ਜੋ ਨਦੀਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਬਨ ਰੇਲਵੇ ਟਰੈਕ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਰੋਮਾਂਚਕ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਰੇਲਵੇ ਟਰੈਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਲੰਘਦੇ ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ ਹਰ ਯਾਤਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪੁਲ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਰਾਮਨਾਥਪੁਰਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੰਡਪਮ ਅਤੇ ਪੰਬਨ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਪਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲਗਭਗ 2.2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਇਸ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
100 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਇਤਿਹਾਸ ਪੰਬਨ ਪੁਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅੱਜ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 100 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸਾਲ 1914 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਇਸ ਪੁਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ਕੋਡੀ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਤਲਾਈਮੰਨਾਰ ਤੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਚੱਲਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਘੰਟੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
ਪਹਿਲਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ-ਮਕੈਨੀਕਲ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਵਰਟੀਕਲ ਲਿਫਟ ਸੀ ਬ੍ਰਿਜ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਪੁਲ ਤੋਂ ਰੇਲਗੱਡੀ ਲੰਘਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਪੁਲ 'ਤੇ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਧਾ ਕੇ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਉੱਥੇ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਜਹਾਜ਼ ਪੁਲ ਦੇ ਹੇਠੋਂ ਲੰਘਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਭਗ 30-40 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪੁਲ ਨੂੰ ਹੱਥੀਂ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਪੁਲ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ 2025 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਬਨ ਪੁਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰੇਲ ਪੁਲ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਹਿਲਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ-ਮਕੈਨੀਕਲ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਵਰਟੀਕਲ ਲਿਫਟ ਸੀ ਬ੍ਰਿਜ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।