ਜਹਾਜ਼ ’ਚ ਸਮੋਕਿੰਗ ਬੈਨ, ਫਿਰ ਵਾਸ਼ਰੂਮ ’ਚ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਐਸ਼ਟ੍ਰੇ? ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਜਾਣ ਕੇ ਹੋ ਜਾਓਗੇ ਹੈਰਾਨ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ’ਚ ਸਮੋਕਿੰਗ ਕਰਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਵਾਸ਼ਰੂਮ ’ਚ ਐਸ਼ਟ੍ਰੇ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਰਨ ਹਨ।
Publish Date: Sat, 03 Oct 2026 11:56 AM (IST)
Updated Date: Sat, 03 Oct 2026 12:05 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਚ ਨੋ-ਸਮੋਕਿੰਗ ਰੂਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਭਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਤੱਕ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪਲੇਨ ਦੇ ਵਾਸ਼ਰੂਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਐਸ਼ਟ੍ਰੇ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ’ਚ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪਲੇਨ ’ਚ ਸਮੋਕਿੰਗ ਬੈਨ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਨੇ ਵਾਸ਼ਰੂਮ ’ਚ ਇਹ ਐਸ਼ਟ੍ਰੇ ਕਿਉਂ ਲਗਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ।
ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ’ਚ ਐਸ਼ਟ੍ਰੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯਮ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਸਖ਼ਤ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਿਯਮ ਤੋੜੇ।
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਯਾਤਰੀ ਆਪਣੀ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣ ਦੀ ਆਦਤ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਾ ਪਾ ਸਕੇ ਤੇ ਲੁਕ ਕੇ ਵਾਸ਼ਰੂਮ ’ਚ ਸਮੋਕਿੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਸਿਗਰਟ ਦੀ ਬੱਟ ਕਿੱਥੇ ਸੁੱਟੇਗਾ?
ਜੇਕਰ ਵਾਸ਼ਰੂਮ ’ਚ ਐਸ਼ਟ੍ਰੇ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਘਬਰਾ ਕੇ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਸਿਗਰਟ ਡਸਟਬਿਨ ’ਚ ਸੁੱਟ ਦੇਵੇ। ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਸਿਗਰਟ ਡਸਟਬਿਨ ’ਚ ਸੁੱਟਣ ਨਾਲ ਅੱਗ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। 30 ਹਜ਼ਾਰ ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ’ਤੇ ਪਲੇਨ ’ਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਾਦਸਿਆਂ ’ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜੋਖ਼ਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਯਮ ਤੋੜਨਾ ਅਪਰਾਧ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਕਾਰਨ ਪੂਰੇ ਜਹਾਜ਼ ’ਚ ਅੱਗ ਨਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਪਲੇਨ ਦੇ ਵਾਸ਼ਰੂਮ ’ਚ ਐਸ਼ਟ੍ਰੇ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਦਨਾਕ ਹਾਦਸਾ
ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ’ਚ ਐਸ਼ਟ੍ਰੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇਹ ਨਿਯਮ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ। ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ 1973 ਦੀ ਇੱਕ ਦਰਦਨਾਕ ਘਟਨਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, 1973 ’ਚ ਇੱਕ ਏਅਰ ਫਲਾਈਟ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਤੋਂ ਪੈਰਿਸ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਲੈਂਡਿੰਗ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਲੇਨ ਦੇ ਵਾਸ਼ਰੂਮ ’ਚ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਪਾਇਲਟ ਨੂੰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕਰਵਾਉਣੀ ਪਈ, ਪਰ ਇਸ ਘਟਨਾ ’ਚ ਲਗਭਗ 120 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਪਲੇਨ ’ਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦੀ ਅਸਲ ਵਜ੍ਹਾ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਡਸਟਬਿਨ ’ਚ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਸਿਗਰਟ ਸੁੱਟਣ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਲੇਨ ਦੇ ਵਾਸ਼ਰੂਮ ’ਚ ਐਸ਼ਟ੍ਰੇ ਦਾ ਹੋਣਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਲਈ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਵਾਸ਼ਰੂਮ ’ਚ ਲੱਗੀ ਐਸ਼ਟ੍ਰੇ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਫਾਇਰ ਸੇਫਟੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।