- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ‘ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ’ ਦਾ ਨਾਂ? ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਬਣਨ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਕਹਾਣੀ; ਜਾਣੋ ਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ 'ਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਲਈ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਮੌਕੇ ਜਾਂ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ ਭਰ ਇੱਥੇ ਸੰਗਤ ਦੀ ਭੀੜ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਨਾਮ 'ਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ’ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਆਓ, ਅੱਜ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਸ ਦਿਲਚਸਪ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
Posted By Sunita
Publish Date: Sun, 20 Sep 2026 02:18 PM (IST)
Updated Date: Sun, 20 Sep 2026 02:21 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ 'ਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਲਈ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਮੌਕੇ ਜਾਂ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ ਭਰ ਇੱਥੇ ਸੰਗਤ ਦੀ ਭੀੜ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਨਾਮ 'ਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ’ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਆਓ, ਅੱਜ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਸ ਦਿਲਚਸਪ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਹੈ ਨਾਤਾ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਅਸ਼ੋਕ ਰੋਡ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਥਾਂ ’ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਹਿਲ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਜੈਸਿੰਘਪੁਰਾ ਪੈਲੇਸ’ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਾਲ 1664 'ਚ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈਜ਼ੇ ਅਤੇ ਚੇਚਕ ਦੀ ਲਪੇਟ 'ਚ ਆ ਗਈ ਸੀ, ਤਦ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਹਿਲ 'ਚ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਇਸ ਮਹਿਲ 'ਚ ਰਹਿ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦਾ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਭੁਲਾ ਕੇ ਮਹਾਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਖੂਹ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ 'ਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ 'ਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਖੁਦ ਵੀ ਚੇਚਕ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਏ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਪਰ ਇਸ ਸੇਵਾ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਚੇਚਕ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 30 ਮਾਰਚ 1664 ਨੂੰ ਉਹ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ 'ਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਮਹਿਲ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਇਸੇ ਖੂਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸਰੋਵਰ ਵੀ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਅੱਜ ਇਹ ਮਾਨਤਾ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਾਣੀ 'ਚ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਜਲ ਭਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਹਿਲ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਹੀ ਪਿਆ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਥਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਿਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ’ ਵੀ ਉਸੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਕਪਾਟ ਕਦੇ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ
ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੱਤੋਂ ਦਿਨ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਪਾਟ ਕਦੇ ਵੀ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਭੁੱਖਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ 'ਚ 24 ਘੰਟੇ ਲੰਗਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।