'ਬਿਸਤਰੇ ਤੋਂ ਕੰਮ' ਤੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ AC ਦੀ ਹਵਾ… ਕਿਤੇ ਇਹ ਆਦਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ?

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ’ਚ ਘੰਟਿਆਂ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਬੈਠ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਬਿਸਤਰੇ ਤੋਂ ਲੈਪਟਾਪ ਚਲਾਉਣਾ ਤੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ AC ਵਾਲੇ ਬੰਦ ਕਮਰਿਆਂ ’ਚ ਰਹਿਣਾ ਆਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਦਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਦਤਾਂ ਕਾਰਨ ਫੇਫੜੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੈ? ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਸਾਡੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਫੇਫੜੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?

ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਖਰਾਬ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀ। ਫੇਫੜੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਡਾਇਆਫ੍ਰਾਮ, ਛਾਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦਿਲ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਫਿਟਨੈੱਸ ਲੈਵਲ ਘਟਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨ, ਤੇਜ਼ ਚੱਲਣ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਨ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਚੁੱਕਣ ਵਰਗੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕੰਮਾਂ ’ਚ ਵੀ ਸਾਹ ਫੁੱਲਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਲਦੀ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੇ ਦਿਲ ਜਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ’ਚ ਵਧੇਰੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

AC ਦੀ ਹਵਾ ਦਾ ਫੇਫੜਿਆਂ 'ਤੇ ਅਸਰ

AC ਦੀ ਹਵਾ ਵੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਅਸਲ ਦਿੱਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ AC ’ਚ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਘੱਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੇਕਰ AC ਦੀ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫਾਈ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਫਿਲਟਰ ਗੰਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕਮਰੇ ’ਚ ਧੂੜ, ਫਫੂੰਦ ਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਹ ਦੀ ਨਲੀ ’ਚ ਜਲਣ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਅਸਥਮਾ ਜਾਂ ਐਲਰਜੀ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੰਘ, ਗਲੇ ’ਚ ਖਰਾਸ਼ ਤੇ ਨੱਕ ਬੰਦ ਹੋਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। AC ਦੀ ਹਵਾ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਾਹ ਲੈਣ ’ਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਨਐਕਟਿਵ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਦਾ ਅਸਰ

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਲੇਟ ਕੇ ਜਾਂ ਬੈਠ ਕੇ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਸਟੈਮਿਨਾ ਘਟਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਹੀ ਸਾਹ ਫੁੱਲਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਲੋਕ ਡਰ ਕੇ ਹਿਲਣਾ-ਜੁਲਣਾ ਹੋਰ ਵੀ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਫਿਟਨੈੱਸ ਹੋਰ ਘਟਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਾਹ ਫੁੱਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਧਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਸਾਨ ਉਪਾਅ

ਜੋ ਲੋਕ ਬਿਸਤਰੇ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਘੰਟਿਆਂ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਇੱਕੋ ਸਥਿਤੀ ’ਚ ਨਾ ਰਹਿਣ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ-ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰੇਕ ਲੈਣ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਮਰ ਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸੈਰ ਕਰਨਾ, ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਣਾ, ਤੈਰਾਕੀ ਤੇ ਡਾਂਸ ਵਰਗੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵੀ ਸਟੈਮਿਨਾ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ AC ਦੇ ਫਿਲਟਰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ, ਕਮਰੇ ’ਚ ਤਾਜ਼ੀ ਹਵਾ ਆਉਣ ਦਿਓ ਤੇ ਧੂੜ ਤੇ ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਬਚੋ।

ਕਦੋਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?

ਸਾਹ ਫੁੱਲਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੀ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਖੰਘ, ਛਾਤੀ ’ਚ ਜਕੜਨ, ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸੀਟੀ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੰਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵੀ ਸਾਹ ਫੁੱਲਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਥਮਾ, COPD, ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੇ ਅਨੀਮੀਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।