ਤੁਹਾਡੀ ਅਸਲੀ ਉਮਰ ਕੀ ਹੈ? ਕੈਲੰਡਰ ਨਹੀਂ, ਹੁਣ ਸਰੀਰ ਦੀ 'ਜੀਨ ਕਲਾਕ' ਖੋਲ੍ਹੇਗੀ ਤੁਹਾਡੇ ਬੁਢਾਪੇ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਰਾਜ਼
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮਰ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਾਲ ਜਾਂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਨਾਲ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ? ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਖੋਜ ਨੇ ਉਮਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਮੌਲੀਕਿਊਲਰ ਕਲਾਕ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਜੀਨਸ ਦੀ ਐਕਟੀਵਿਟੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਇਹ ਦੱਸ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਬਾਇਓਲੋਜੀਕਲ ਉਮਰ ਕੀ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਘੜੀ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Mon, 01 Jun 2026 02:46 PM (IST)
Updated Date: Mon, 01 Jun 2026 02:50 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮਰ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਾਲ ਜਾਂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਨਾਲ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ? ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਖੋਜ ਨੇ ਉਮਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਮੌਲੀਕਿਊਲਰ ਕਲਾਕ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਜੀਨਸ ਦੀ ਐਕਟੀਵਿਟੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਇਹ ਦੱਸ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਬਾਇਓਲੋਜੀਕਲ ਉਮਰ ਕੀ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਘੜੀ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨੇਚਰ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਇਸ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਘੜੀ ਸਿਰਫ਼ ਇਨਸਾਨਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਚੂਹਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੁਢਾਪਾ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਬਾਇਓਲੋਜੀਕਲ ਉਮਰ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਘੜੀ?
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਬੀਤਦੇ ਹੋਏ ਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਮਾਪਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 'ਕਰੋਨੋਲੋਜੀਕਲ' (Chronological) ਉਮਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਘੜੀ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕਦੇ ਹੌਲੀ ਤਾਂ ਕਦੇ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਬਾਇਓਲੋਜੀਕਲ ਉਮਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡੀਐਨਏ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਕੈਮੀਕਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਮਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਇਸ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਜੀਨਸ ਦੀ ਐਕਟੀਵਿਟੀ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਉਮਰ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੇ ਜੋ ਜੀਨਸ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਐਕਟਿਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋ ਰਹੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਲਾਕ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ 11 ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਡਾਟਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ 25 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਨਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਕਈ ਲੱਛਣ ਬਿਲਕੁਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੀ ਨਵੀਂ ਉਲਝਣ
ਇਸ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਉਲਝਣ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਏ ਹਨ ਕਿ ਜੀਨ ਐਕਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਬੁਢਾਪੇ ਦਾ ਅਸਲੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਸਰ ਹੈ।
ਰਿਸਰਚ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਘੜੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਬਾਇਓਲੋਜੀਕਲ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਜਨਤਾ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਬਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਖਿਆ ਜਾਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਹੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੀ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਹੈਲਥ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਇਹ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਜ਼ਰੀਆ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ।
ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਹੋਈ ਘੜੀ, ਤਾਂ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਪਈ ਹੌਲੀ
ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੀ ਹਾਰਟ ਹੈਲਥ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜੀਨ ਕਲਾਕ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ। ਰਿਸਰਚ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਬੀਮਾਰੀ ਜਾਂ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਇਸ ਘੜੀ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਲਟ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ (ਬਾਇਓਲੋਜੀਕਲ) ਉਮਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜਦੋਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਇਲਾਜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਇਸ ਘੜੀ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹੌਲੀ ਪੈ ਗਈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚੂਹਿਆਂ 'ਤੇ ਉਮਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ (ਐਕਸਪੈਰੀਮੈਂਟਸ) ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਘੜੀ ਹੋਵੇ ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਇਹ ਦੱਸ ਸਕੇ ਕਿ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਖੋਜ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਰਦਾਨ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ।