- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਸਾਵਧਾਨ! 'ਮਿੰਨੀ ਸਟ੍ਰੋਕ' ਨੂੰ ਹਲਕੇ 'ਚ ਲੈਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਭਾਰੀ: ਵੱਡੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਅਪਣਾਓ ਇਹ 2 ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਰਗਰ ਤਰੀਕੇ
ਸਟ੍ਰੋਕ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਪਾਹਜਤਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕਰਨਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਟ੍ਰੋਕ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪ੍ਰਿਵੈਂਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪ੍ਰਿਵੈਂਸ਼ਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Posted By Sunita
Publish Date: Thu, 29 Oct 2026 12:50 PM (IST)
Updated Date: Thu, 29 Oct 2026 12:52 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਸਟ੍ਰੋਕ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਪਾਹਜਤਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕਰਨਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਟ੍ਰੋਕ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪ੍ਰਿਵੈਂਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪ੍ਰਿਵੈਂਸ਼ਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
1. ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪ੍ਰਿਵੈਂਸ਼ਨ (ਪਹਿਲੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਤੋਂ ਬਚਾਅ)
ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਟ੍ਰੋਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਹੈ। ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ।
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਆਉਣਾ।
ਚੰਗੀ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣਾ।
ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਸਰਤ ਕਰਨਾ।
ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਛੱਡਣਾ।
ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਨਾਲ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
2. ਸੈਕੰਡਰੀ ਪ੍ਰਿਵੈਂਸ਼ਨ (ਦੁਬਾਰਾ ਸਟ੍ਰੋਕ ਤੋਂ ਬਚਾਅ)
ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਟ੍ਰੋਕ ਜਾਂ ਟੀਆਈਏ (Transient Ischaemic Attack) ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਟੀਆਈਏ ਨੂੰ ‘ਮਿੰਨੀ ਸਟ੍ਰੋਕ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਵਹਾਅ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਟ੍ਰੋਕ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸਟ੍ਰੋਕ ਹੋਣ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦੁਬਾਰਾ ਸਟ੍ਰੋਕ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਡਾਕਟਰ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ:
ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਥੱਕੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਐਂਟੀਪਲੇਟਲੈਟ ਜਾਂ ਐਂਟੀਕੋਆਗੂਲੈਂਟ ਦਵਾਈਆਂ।
ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ।
ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ।
ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ।
ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬਲੱਡ ਥਿਨਰ ਅਤੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
ਕੁਝ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਐਟਰੀਅਲ ਫਿਬ੍ਰਿਲੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਦਿਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਥੱਕੇ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਿਮਾਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅਜਿਹੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਬਲੱਡ ਥਿਨਰ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਈ ਵਾਰ ਮਰੀਜ਼ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲੈਣਾ ਕਿੰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ।
ਗਰਦਨ ਦੀਆਂ ਧਮਨੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ
ਗਰਦਨ ਦੀਆਂ ਧਮਨੀਆਂ ਦਿਮਾਗ ਤੱਕ ਖ਼ੂਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਂ ਤੰਗੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੈਰੋਟਿਡ ਡੌਪਲਰ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਹਮਲਾਵਰ ਜਾਂਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਗਰਦਨ ਦੀਆਂ ਧਮਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਵਹਾਅ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਰੁਕਾਵਟ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਾਂਚ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਡਾਕਟਰ ਦਵਾਈਆਂ ਜਾਂ ਸਟੈਂਟ ਪਾਉਣ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਰਾਇ: ਡਾ. ਪਵਨ ਓਝਾ, ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਨਿਊਰੋਲੋਜਿਸਟ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਨਿਊਰੋਸਾਇੰਸਜ਼, ਮੈਡੀਕਵਰ ਹਸਪਤਾਲ, ਖਾਰਘਰ, ਨਵੀਂ ਮੁੰਬਈ।
ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਵਧਾਨੀ: ਜੇਕਰ ਅਚਾਨਕ ਚਿਹਰਾ ਟੇਢਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਜਾਂ ਲੱਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਲੱਛਣ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤੁਰੰਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸਹਾਇਤਾ ਲਓ। ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹਰ ਮਿੰਟ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।