'ਇਹ ਤਾਂ ਬਸ ਆਮ ਖੰਘ ਹੈ...' ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਕਰੋ ਅਜਿਹੀ ਗ਼ਲਤੀ! ਜਾਣੋ ਕਦੋਂ ਇਹ ਮਾਮੂਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਨਲੇਵਾ ਖ਼ਤਰਾ ਅਰੇ, ਇਹ ਤਾਂ ਬਸ ਖੰਘ ਹੈ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਲੀ ਜਾਵੇਗੀ।" ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਖੰਘ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਹੀ ਸੋਚਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਖੰਘ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਹ ਦੀ ਨਾਲੀ ਤੋਂ ਬਲਗ਼ਮ ਅਤੇ ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ੁਕਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਖੰਘ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਵੋ।
Publish Date: Fri, 25 Sep 2026 11:30 AM (IST)
Updated Date: Fri, 25 Sep 2026 11:32 AM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - "ਅਰੇ, ਇਹ ਤਾਂ ਬਸ ਖੰਘ ਹੈ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਲੀ ਜਾਵੇਗੀ।" ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਖੰਘ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਹੀ ਸੋਚਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਖੰਘ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਹ ਦੀ ਨਾਲੀ ਤੋਂ ਬਲਗ਼ਮ ਅਤੇ ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ੁਕਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਖੰਘ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਵੋ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੈਕਸ ਹਸਪਤਾਲ, ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਚੈਸਟ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵੈਂਸ਼ਨਲ ਪਲਮੋਨੋਲੋਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਮਨੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਅਗਰਵਾਲ ਮੁਤਾਬਕ, ਹਰ ਖੰਘ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸਲ ਸਵਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ "ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਖੰਘ ਆ ਰਹੀ ਹੈ?", ਬਲਕਿ ਇਹ ਹੈ ਕਿ "ਕੀ ਮੇਰੀ ਖੰਘ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਲੱਛਣ ਵੀ ਦਿਖ ਰਹੇ ਹਨ?"
ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਉਹ 5 ਵੱਡੇ ਸੰਕੇਤ, ਜੋ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਆਮ ਜਿਹੀ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਖੰਘ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਖੰਘ ਦਾ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬਾ ਖਿੱਚਣਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਖੰਘ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਖੰਘ 3 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, 3 ਤੋਂ 8 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਖੰਘ ਨੂੰ 'ਸਬਐਕਿਊਟ' ਅਤੇ ਬਾਲਗਾਂ ਵਿੱਚ 8 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਖੰਘ ਨੂੰ 'ਕ੍ਰੋਨਿਕ' ਖੰਘ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਮੇ, ਐਸਿਡ ਰਿਫਲਕਸ, ਪੋਸਟ-ਨੇਜ਼ਲ ਡ੍ਰਿਪ, ਸਮੋਕਿੰਗ, ਸੀਓਪੀਡੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰੌਂਕਿਐਕਟੇਸਿਸ ਵਰਗੀਆਂ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਿਰਫ਼ ਕਫ਼ ਸਿਰਪ ਨਾ ਬਦਲਦੇ ਰਹੋ, ਬਲਕਿ ਖੰਘ ਦੀ ਅਸਲ ਵਜ੍ਹਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਓ।
ਖੰਘਦੇ ਸਮੇਂ ਖ਼ੂਨ ਆਉਣਾ ਖੰਘਦੇ ਹੋਏ ਥੁੱਕ ਜਾਂ ਬਲਗ਼ਮ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਆਉਣਾ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਕਈ ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਖੰਘਣ ਕਾਰਨ ਸਾਹ ਦੀ ਨਾਲੀ ਛਿੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਹਲਕੀ ਲਕੀਰ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ, ਟੀਬੀ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਥੱਕੇ ਜੰਮਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਖ਼ੂਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹੈ। ਏਟੀਐੱਸ ਦੀਆਂ ਗਾਈਡਲਾਈਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਵੀ ਖੰਘਦੇ ਸਮੇਂ ਖ਼ੂਨ ਆਉਣਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਇਲਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਹ ਫੁੱਲਣਾ ਜਾਂ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੋਣਾ
ਜੇਕਰ ਖੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਹ ਫੁੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਕੜਨ ਹੈ, ਸੀਟੀ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਜਾਓ।
ਇਹ ਦਮੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰੈਸਪੀਰੇਟਰੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਚਾਨਕ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਜਾਂ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਜਾਂ ਦਿਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕਿਸੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਵੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਚੱਕਰ ਆਉਣ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਅਸਵਸਥ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਖੰਘ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਾ ਕਰੋ; ਤੁਰੰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਓ।
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੁਖ਼ਾਰ ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਬੁਖ਼ਾਰ ਦਾ ਨਾ ਉਤਰਨਾ ਰੈਸਪੀਰੇਟਰੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਖੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਬੁਖ਼ਾਰ ਆਉਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਬੁਖ਼ਾਰ ਨਾ ਉਤਰੇ, ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਬਣੀ, ਭਾਰੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਸਾਹ ਫੁੱਲਣ ਵਰਗੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
ਇਹ ਨਿਮੋਨੀਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ ਖੰਘ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਭਾਰ ਘਟਣਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਣ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੀਬੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖ਼ੁਦ ਤੋਂ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਖਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਹੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ।
ਖੰਘ ਦਾ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਗੜਦੇ ਜਾਣਾ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਜੀ ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਖੰਘ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਂਦ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਰੋਜ਼ਮੱਰਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਾ ਸੋਚੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਕਫ਼ ਸਿਰਪ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਲੱਛਣ ਦਿਖਣ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਅਲਰਟ ਹੋ ਜਾਓ: ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਦੇ ਭਾਰ ਘਟਣਾ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ
ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ
ਬਲਗ਼ਮ ਦਾ ਵਧਣਾ
ਸਾਹ ਫੁੱਲਣਾ ਜਾਂ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਏਟੀਐੱਸ ਵੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਖੰਘ ਸੁਧਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਤੋਂ ਵਿਗੜਨ ਲੱਗੇ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰ ਘਟਣ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਜੁੜ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਮੈਡੀਕਲ ਚੈੱਕਅੱਪ ਕਰਵਾਓ।
ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਖੰਘ ਦਾ ਇਲਾਜ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਖੰਘ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਬੈਕਟੀਰੀਅਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੀ ਹੈ। ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੰਘ ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ, ਦਮੇ, ਐਲਰਜੀ, ਐਸਿਡ ਰਿਫਲਕਸ ਜਾਂ ਸਮੋਕਿੰਗ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਬਿਲਕੁਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਬਿਨਾਂ ਲੋੜ ਦੇ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟਸ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ 'ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਰੈਜ਼ਿਸਟੈਂਸ' ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਫ਼ ਸਿਰਪ ਪੀਣ ਨਾਲ ਖੰਘ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੱਬ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮੂਲ ਬਿਮਾਰੀ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਖੰਘ ਦਾ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੰਘ ਆ ਕਿਉਂ ਰਹੀ ਹੈ।