- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹਾਉਣਾ ਸਹੀ ਜਾਂ ਗਲਤ? ਆਯੁਰਵੇਦ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੱਥਾਂ ਤੱਕ, ਜਾਣੋ ਪੂਰੀ ਗੱਲ
ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਨਾ ਨਹਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਪਿੱਛੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Posted By Paramjit Kaur
Publish Date: Mon, 12 Oct 2026 12:23 PM (IST)
Updated Date: Mon, 12 Oct 2026 12:26 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ-ਵਡੇਰਿਆਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹੀ ਸੁਣਦੇ ਆਏ ਹਾਂ ਕਿ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ ਨਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਇਸ ਸਲਾਹ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਨਿਯਮ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਜਾਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਹੀ ਸਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਆਧਾਰ ਵੀ ਹੈ? ਆਓ, ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਨਾ ਨਹਾਉਣ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਨ
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹਾ ਕੇ ਸੌਣ ਦੀ ਆਦਤ ਹੈ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਅਕਸਰ ਅਜਿਹਾ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਸਿਹਤ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ’ਚ ‘ਹਾਈਪਰਥਰਮਿਕ ਐਕਸ਼ਨ’ ਨਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣ ਨਾਲ ਕੁਝ ਹਾਲਾਤ ’ਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਹਤ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ ’ਚ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵੀ ਬਦਲਦਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ’ਚ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਨਹਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਅਰਾਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਿ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਨਹਾਉਣ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵਧਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ’ਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਸੀਮਤ ਹਨ।
ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਆਯੁਰਵੇਦ?
ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਨਹਾਉਣ ਨਾਲ ‘ਜਠਰਾਗਨੀ’ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੇਦ ’ਚ ਜਠਰਾਗਨੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਪਚਾਉਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਧਾਰਨਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਮੜੀ ’ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਠੰਢਾ ਜਾਂ ਕੋਸਾ ਪਾਣੀ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵੰਡ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਚਨ ਕਿਰਿਆ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵੱਲੋਂ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੱਥ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਧਿਆਨ?
1. ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਬੁਰਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ
ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੂੰਹ ’ਚ ਐਸਿਡ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਨੇਮਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਰਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ’ਚ ਤੁਰੰਤ ਬੁਰਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਨੇਮਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬੁਰਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30 ਮਿੰਟ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
2. ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਨਾ ਸੌਂਵੋ
ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੇ ਸੌਣ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਐਸਿਡ ਰਿਫਲਕਸ ਜਾਂ ਸੀਨੇ ’ਚ ਜਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਰੰਤ ਲੇਟਣ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਭਗ 2–3 ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
3. ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ
ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਭਾਰੀ ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੇਟ ’ਚ ਭਾਰਾਪਣ, ਮਤਲੀ ਜਾਂ ਬੇਅਰਾਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਭਾਰੀ ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਦਿਓ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਲਕੀ ਸੈਰ ਕਰਨਾ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।