- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ’ਚ ਬਰਫ਼ ਲਗਾਈਏ ਜਾਂ ਗਰਮ ਸੇਕ? Painkiller ਖਾ ਕੇ ਕਿਡਨੀ ਨੂੰ ਨਾ ਕਰੋ ਨੁਕਸਾਨ, ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸਹੀ ਇਲਾਜ
ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਤੇ ਗਲਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਕਾਰਨ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਆਰਥਰਾਈਟਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
Posted By Paramjit Kaur
Publish Date: Wed, 07 Oct 2026 12:14 PM (IST)
Updated Date: Wed, 07 Oct 2026 12:16 PM (IST)
ਬ੍ਰਹਮਾਨੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਆਰਾਮਤਲਬ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਕਾਰਨ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਕੜਨ ਵਧਦੀ ਹੈ ਤੇ ਲਚਕ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋੜਾਂ ’ਚ ਸੋਜ, ਦਰਦ ਤੇ ਅਕੜਨ ਆਰਥਰਾਈਟਿਸ ਦੇ ਆਮ ਲੱਛਣ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦਾ ਕੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ? ਆਓ, 12 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਰਾਈਟਿਸ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਡਾ. ਵਿਪੁਲ ਵਿਜੈ (ਸੀਨੀਅਰ ਕਨਸਲਟੈਂਟ, ਆਰਥੋਪੀਡਿਕਸ, ਜੁਆਇੰਟ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਐਂਡ ਸਪੋਰਟਸ ਮੈਡੀਸਨ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਅਪੋਲੋ ਹਸਪਤਾਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ) ਤੋਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
ਜਵਾਨੀ ’ਚ ਹੀ ਜੋੜਾਂ ’ਚ ਦਰਦ ਤੇ ਅਕੜਨ?
ਆਰਥਰਾਈਟਿਸ ਜੋੜਾਂ ’ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੋਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰਦ ਤੇ ਅਕੜਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਵਧਦੀ ਉਮਰ, ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਨਾਂ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਤੇ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ’ਚ ਗੜਬੜ ਵਰਗੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ, ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਬੈਠ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਵਧਦਾ ਭਾਰ ਤੇ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਿਸਣ (ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਆਰਥਰਾਈਟਿਸ) ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਆਰਥਰਾਈਟਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ’ਚ ਵੰਡ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਤੇ ਘੱਟ ਸਰਗਰਮੀ ਵਾਲੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਕਾਰਨ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਆਰਥਰਾਈਟਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ’ਚ ਘੱਟ ਉਮਰ ’ਚ ਹੀ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਘਿਸਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੋ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ—ਸੱਟ ਲੱਗਣਾ ਜਾਂ ਰਿਊਮੈਟਾਇਡ ਆਰਥਰਾਈਟਿਸ। ਰਿਊਮੈਟਾਇਡ ਆਰਥਰਾਈਟਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝੋ
ਨੌਜਵਾਨਾਂ ’ਚ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਜ੍ਹਾ ਲਗਾਤਾਰ ਡੈਸਕ ਜੌਬ, ਗਲਤ ਪੋਸਚਰ, ਵਿਟਾਮਿਨ-ਡੀ ਤੇ ਬੀ12 ਦੀ ਕਮੀ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵਾਰਮਅੱਪ ਕੀਤੇ ਜਿਮ ਜਾਂ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੱਟਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜੋੜਾਂ ’ਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ, ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ ’ਤੇ 30 ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਕੜਨ, ਸੋਜ ਤੇ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਟਕਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਣਾ ਗਠੀਆ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ’ਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ
ਭਾਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ’ਚ ਰੱਖੋ: ਸਰੀਰ ਦਾ ਹਰ ਵਾਧੂ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਗੋਡਿਆਂ ’ਤੇ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਰਗਰਮ ਰਹੋ: ਹਰ ਰੋਜ਼ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30 ਤੋਂ 45 ਮਿੰਟ ਸੈਰ ਕਰਨਾ, ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਣਾ ਜਾਂ ਤੈਰਾਕੀ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਲਚਕ ਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਲਗਾਤਾਰ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਬਚੋ: ਦਫ਼ਤਰ ’ਚ ਕੰਮ ਦੌਰਾਨ ਹਰ 45 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਦੋ ਮਿੰਟ ਦਾ ਬ੍ਰੇਕ ਲੈ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਤੁਰੋ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰੈਚ ਕਰੋ। ਸਵੇਰੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਧੁੱਪ ’ਚ ਵੀ ਬਿਤਾਓ।
ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰਹੋ ਸਾਵਧਾਨ
ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ’ਚ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਦਾਲਾਂ, ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ, ਅਖਰੋਟ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਤੇ ਲੋੜੀਂਦਾ ਪੋਸ਼ਣ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਜੰਕ ਫੂਡ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਲੀਆਂ-ਭੁੰਨੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਪੇਅ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਤੇ ਜੋੜਾਂ ’ਚ ਸੋਜ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ’ਚ ਪਾਣੀ ਪੀਓ। ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਕੁਸ਼ਨਿੰਗ (ਕਾਰਟੀਲੇਜ ਫਲੂਇਡ) ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜੋੜਾਂ ’ਚ ਦਰਦ ਹੋਣ ’ਤੇ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਜੇਕਰ ਅਚਾਨਕ ਦਰਦ ਜਾਂ ਸੋਜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜੋੜ ’ਤੇ ਦਿਨ ’ਚ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ 15 ਮਿੰਟ ਲਈ ਬਰਫ਼ (ਆਈਸ ਪੈਕ) ਲਗਾਓ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦਰਦ ਤੇ ਸਵੇਰ ਦੀ ਅਕੜਨ ’ਚ ਗਰਮ ਸੇਕ (ਹੌਟ ਪੈਕ) ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਰਾਮ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ ਤੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੇਨਕਿਲਰ (ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਦਵਾਈਆਂ) ਨਾ ਲਓ। ਇਹ ਕਿਡਨੀ ਤੇ ਪੇਟ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਜ਼ਿਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਕਵਾਡ੍ਰਿਸੈਪਸ ਤੇ ਕੋਰ-ਸਟ੍ਰੈਂਥਨਿੰਗ (ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ) ਕਸਰਤਾਂ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਿੱਖੋ ਤੇ ਕਰੋ। ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਤੇ ਸਹੀ ਸਪੋਰਟ ਵਾਲੇ ਜੁੱਤੇ ਪਹਿਨੋ। ਫਰਸ਼ ’ਤੇ ਉਕੜੂ ਬੈਠਣ ਜਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਾਲਥੀ ਮਾਰ ਕੇ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਜੇਕਰ ਜੋੜਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੇ ਜਾਂ ਸੋਜ ਤੇ ਤੁਰਨ ’ਚ ਅਸਮਰੱਥਤਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਿਆਂ ’ਚ ਸਮਾਂ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤੁਰੰਤ ਕਿਸੇ ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ (ਆਰਥੋਪੀਡਿਕ ਸਰਜਨ) ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ।