- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਕੰਸੀਵ ਕਰਨ ’ਚ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਦਿੱਕਤ? ਮਾਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੋ ਇਨਫਰਟਿਲਿਟੀ ਦੇ ਉਹ ਲੁਕਵੇਂ ਕਾਰਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਅਕਸਰ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ
ਇਨਫਰਟਿਲਿਟੀ ਅੱਜ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ’ਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨਫਰਟਿਲਿਟੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਪਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਕੰਸੀਵ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ ਪਰ ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ ਨਾ ਹੋ ਪਾਵੇ ਜਾਂ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਉਮਰ 35 ਸਾਲ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਕੰਸੀਵ ਨਾ ਕਰ ਪਾਉਣਾ।
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Sat, 25 Jul 2026 11:39 AM (IST)
Updated Date: Sat, 25 Jul 2026 11:41 AM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਇਨਫਰਟਿਲਿਟੀ ਅੱਜ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ’ਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨਫਰਟਿਲਿਟੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਪਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਕੰਸੀਵ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ ਪਰ ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ ਨਾ ਹੋ ਪਾਵੇ ਜਾਂ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਉਮਰ 35 ਸਾਲ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਕੰਸੀਵ ਨਾ ਕਰ ਪਾਉਣਾ।
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਨਫਰਟਿਲਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਆਮ ਕਾਰਨਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੁਝ ਲੁਕੀਆਂ ਵਜ੍ਹਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਡਾ. ਆਸਥਾ ਗੁਪਤਾ (ਸੀਨੀਅਰ ਆਈ.ਵੀ.ਐੱਫ. ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਐਂਡ ਇਨਫਰਟਿਲਿਟੀ ਐਕਸਪਰਟ, ਔਬਸਟੈਟ੍ਰਿਕਸ ਐਂਡ ਗਾਇਨੇਕੋਲਾਜੀ, ਦਿੱਲੀ ਆਈ.ਵੀ.ਐੱਫ.) ਤੋਂ ਜਾਣੀਏ।
ਹਾਰਮੋਨਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗੜਬੜੀਆਂ
ਕਈ ਵਾਰ ਹਾਰਮੋਨਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲੱਛਣ ਦੇ ਫਰਟਿਲਿਟੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ- ਥਾਇਰਾਇਡ ਡਿਸਆਰਡਰ ਜਾਂ ਪੀ.ਸੀ.ਓ.ਐੱਸ. (PCOS)। ਥਾਇਰਾਇਡ ਗਲੈਂਡ ਦਾ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂ ਘੱਟ ਐਕਟਿਵ ਹੋਣਾ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਓਵੂਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪਰਮ ਦੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੌਲਿਸਿਸਟਿਕ ਓਵਰੀ ਸਿੰਡਰੋਮ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਫਰਟਿਲਿਟੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਸੀਵ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਰਨ
ਕਪਲਾਂ ’ਚ ਇਨਫਰਟਿਲਿਟੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਪਰਮ ਕਾਊਂਟ ਘੱਟ ਹੋਣਾ, ਸਪਰਮ ਮੋਟਿਲਿਟੀ ਘੱਟ ਹੋਣਾ, ਸਪਰਮ ਦਾ ਆਕਾਰ ਸਹੀ ਨਾ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਵੇਰੀਕੋਸੇਲ ਵਰਗੇ ਕਾਰਨ ਬਿਨਾਂ ਜਾਂਚ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਇਨਫਰਟਿਲਿਟੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਚ ਸਿਰਫ਼ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਅਸਰ
ਰੋਜ਼ਮਰਾ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਫਰਟਿਲਿਟੀ 'ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਮੋਕਿੰਗ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ, ਨਸ਼ਾ ਕਰਨਾ, ਲਗਾਤਾਰ ਸਟ੍ਰੈੱਸ ’ਚ ਰਹਿਣਾ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਨਾ ਕਰਨ ਵਰਗੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵੀ ਫਰਟਿਲਿਟੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੈਸਟੀਸਾਈਡਜ਼ (ਕੀੜੇ-ਮਾਰ ਦਵਾਈਆਂ), ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਕਣਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਵੀ ਫਰਟਿਲਿਟੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਮਰ ਦਾ ਅਸਰ
ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਡੋਮੈਟਰੀਓਸਿਸ, ਕਿਸੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਫੈਲੋਪੀਅਨ ਟਿਊਬ ਬਲਾਕ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਓਵੇਰੀਅਨ ਰਿਜ਼ਰਵ ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਅਜਿਹੇ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਫਰਟਿਲਿਟੀ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਐੱਸ.ਟੀ.ਆਈ. (STI) ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕਰਵਾਉਣਾ ਵੀ ਫਰਟਿਲਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਾਲ ਹੀ, ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫੈਕਟਰ ਹੈ। 35 ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਫਰਟਿਲਿਟੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸਪਰਮ ਕੁਆਲਿਟੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਲਾਜ ਮੁਮਕਿਨ ਹੈ
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਨਫਰਟਿਲਿਟੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਘਬਰਾਓ ਨਹੀਂ। ਬਿਨਾਂ ਦੇਰ ਕੀਤੇ ਫਰਟਿਲਿਟੀ ਐਕਸਪਰਟ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਬਣਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।