- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਥਕਾਵਟ, ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਝੜਨਾ ਤੇ ਮੁਹਾਸੇ... ਸਰੀਰ ’ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਲਓ ਹਲਕੇ ’ਚ; PMOS ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਾਰਨ
ਅਨਿਯਮਿਤ ਮਾਹਵਾਰੀ, ਇਨਫਰਟਿਲਿਟੀ ਤੇ ਮਾਂ ਬਣਨ ’ਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਆਮ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ—PCOS (ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ PMOS ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ)।
Posted By Paramjit Kaur
Publish Date: Tue, 22 Sep 2026 04:25 PM (IST)
Updated Date: Tue, 22 Sep 2026 04:32 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੁਹਾਸਾ, ਦਰਦਨਾਕ ਐਕਨੇ, ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਲ, ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਪਤਲਾ ਹੋਣਾ ਆਦਿ। ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ’ਚ ਲੈਣਾ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਚੰਗਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਭਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇਹ PMOS ਦੇ ਲੱਛਣ ਹੋਣ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗਰਭਧਾਰਣ ’ਚ ਦਿੱਕਤ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੀਸੀਓਡੀ ਯਾਨੀ ਓਵਰੀ ’ਚ ਸਿਸਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਮਾਹਿਰ ਇਸ ਨੂੰ PCOD ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ PMOS ਦਾ ਲੱਛਣ ਵੀ ਮੰਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਰਅਸਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ PMOS ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਛਤਰੀ ਹੇਠ ਰੱਖ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਆਪਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ’ਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ PMOS?
ਪੌਲੀਐਂਡੋਕ੍ਰਾਈਨ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਓਵਰੀਅਨ ਸਿੰਡਰੋਮ (PMOS) ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਜਟਿਲ ਹਾਰਮੋਨਲ ਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਵਿਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ’ਚ ਐਂਡ੍ਰੋਜਨ (ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰਮੋਨ) ਦਾ ਵੱਧ ਪੱਧਰ, ਇਨਸੁਲਿਨ ਰਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਤੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਓਵਿਊਲੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਲੱਛਣ ਵੱਧ ਜਾਣ ਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਢੁਕਵਾਂ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਟਾਈਪ-2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖਤਰੇ ਵੱਧ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ PMOS ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਮੁਤਾਬਕ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ’ਚ PMOS ਤੋਂ ਪੀੜਤ 70 ਫੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ’ਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
PMOS ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਈ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਓਵਰੀ ’ਚ ਸਿਸਟ ਬਣਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਤੰਤਰ ਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ’ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ’ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ’ਚ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। PCOS ਨੂੰ PMOS ਨਾਮ ਦੇਣ ਨਾਲ ਬੱਚੀਆਂ ’ਚ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਮਾਹਵਾਰੀ ਨਾ ਆਉਣਾ, ਘੱਟ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਹਵਾਰੀ ਆਉਣਾ, ਐਕਨੇ, ਚਿਹਰੇ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ’ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਵੱਧਣਾ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੋ
PMOS ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ’ਚ ਅਸੰਤੁਲਨ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਐਂਡ੍ਰੋਜਨ ’ਚ ਵਾਧਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਕਾਰਨ ਚਿਹਰੇ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਲ ਆਉਣਾ, ਮੁਹਾਸੇ, ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਪਤਲਾ ਹੋਣਾ ਤੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਓਵਿਊਲੇਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਔਰਤਾਂ ’ਚ ਇਨਸੁਲਿਨ ਰਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਜਾਂ ਇਨਸੁਲਿਨ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਧ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਇਨਸੁਲਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਲਈ ਸਰੀਰ ਵੱਧ ਇਨਸੁਲਿਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਓਵਰੀ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇਕਰ ਪਰਿਵਾਰ ’ਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ PMOS ਜਾਂ PCOS ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ PMOS ਦਾ ਖਤਰਾ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਅਨਿਯਮਿਤ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵੀ PMOS ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰ ਰਹੀ ਹੈ।
PCOS/PMOS ਦੇ ਲੱਛਣ
- ਮਾਹਵਾਰੀ ’ਚ ਅਨਿਯਮਿਤਤਾ, ਚੱਕਰ ’ਚ ਦੇਰੀ ਜਾਂ ਘੱਟ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੂਨ ਵਗਣਾ।
- ਭਾਰ ਵਧਣਾ ਤੇ ਪੇਟ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚਰਬੀ ਵਧਣਾ।
- ਜਬਾੜੇ, ਠੋਡੀ ਤੇ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮੁਹਾਸੇ ਹੋਣਾ।
- ਐਂਡ੍ਰੋਜਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਚਿਹਰੇ, ਛਾਤੀ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ’ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਵੱਧਣਾ।
- ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਝੜਨਾ ਜਾਂ ਪਤਲਾ ਹੋਣਾ।
- ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ।
- ਮੂਡ ’ਚ ਬਦਲਾਅ, ਤਣਾਅ, ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਘਟਣਾ ਆਦਿ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਧਦਾ ਹੈ ਖਤਰਾ ਪੇਟ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚਰਬੀ ਵਧਣਾ ਤੇ ਮੋਟਾਪਾ। ਟਾਈਪ-2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼। ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ (ਹਾਈਪਰਟੈਂਸ਼ਨ)। ਹਾਈ ਕੋਲੇਸਟ੍ਰਾਲ। ਕਾਰਡੀਓਵੈਸਕੁਲਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ। ਸਲੀਪ ਐਪਨੀਆ। ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਸਟੀਟੋਹੈਪੇਟਾਈਟਿਸ। ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤ ਦਾ ਅਸਧਾਰਨ ਵਾਧਾ ਜਾਂ ਕੈਂਸਰ ਆਦਿ।
- ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ’ਚ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਜਾਂ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ।
ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦਾ ਵੀ ਰੱਖੋ ਧਿਆਨ
PCOS ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਨਫਰਟਿਲਿਟੀ, ਮੋਟਾਪੇ ਤੇ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਅਣਚਾਹੇ ਵਾਲਾਂ, ਮੁਹਾਸਿਆਂ ਆਦਿ ਕਾਰਨ ਐਂਜ਼ਾਇਟੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਖਰਾਬ ਰਹਿਣ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਮਾਜ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰ ’ਚ ਵੀ ਭੇਦਭਾਵ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ’ਚ ਜੇਕਰ ਉਹ PCOS ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਤਣਾਅ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
PMOS ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ: ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ’ਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਬਦਲਾਅ
- ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਕੁੱਲ ਖੁਰਾਕ ’ਚ ਫਾਈਬਰ ਤੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਾਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਨਸੁਲਿਨ ਅਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਕਰਨ ’ਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਚੀਜ਼ਾਂ ਘੱਟ ਕਰਕੇ ਹਰੀਆਂ ਪੱਤੇਦਾਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮੌਸਮੀ ਫਲ ਖਾਓ।
- ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਓ।
- ਕਸਰਤ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 30-45 ਮਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕੱਢੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰ ਤੇ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ’ਚ ਰੱਖਣ ’ਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਔਰਤਾਂ ’ਚ ਓਵਿਊਲੇਸ਼ਨ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਇਨਫਰਟਿਲਿਟੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਾਰਨ PCOS ਹੈ।
PCOS ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਨਨ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਬਣੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ।
PCOS ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 8-13 ਫੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਿਸਕੈਰੇਜ ਦਾ ਖਤਰਾ
ਜਰਨਲ ਆਫ ਐਂਡੋਕ੍ਰਾਈਨੋਲੋਜੀ ਐਂਡ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ’ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਖੋਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ PMOS ਵੱਧ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੇ ਇਨਸੁਲਿਨ ਰਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਦਾ ਖਤਰਾ 68 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਿਸਕੈਰੇਜ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੀ ਬਣੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਦਿਓ ਧਿਆਨ
PCOS ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ’ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਦੋਂ ਗਰਭਧਾਰਣ ’ਚ ਦਿੱਕਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਐਮੇਨੋਰੀਆ ਯਾਨੀ ਮਾਹਵਾਰੀ ਨਾ ਆਉਣ ’ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਮਾਹਵਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਉਣਾ ਵਰਗੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੱਛਣ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ’ਚ ਨਾ ਲਓ। ਹਰ ਔਰਤ ’ਚ PMOS ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੱਛਣ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਓਵਰੀ ’ਚ ਸਿਸਟ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਗਰਭਧਾਰਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਸੋਚੋ। ਓਵਿਊਲੇਸ਼ਨ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ, ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ’ਚ ਬਦਲਾਅ ਤੇ ਢੁਕਵੀਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਗਰਭਧਾਰਣ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਕਿ PMOS ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਨਿਦਾਨ ਤੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।— ਡਾ. ਮਧੁ ਗੋਇਲ, ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜਿਸਟ, ਸੀਨੀਅਰ ਇਸਤਰੀ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰ, ਫੋਰਟਿਸ ਲਾ ਫੇਮ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
ਭਾਰ ’ਤੇ ਰੱਖੋ ਕੰਟਰੋਲ
PMOS ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਔਰਤਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਨਾਲ ਜੂਝਦੀਆਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਰਅਸਲ, ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿਓ ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੇ ਟਾਈਪ-2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਆਨੁਵੰਸ਼ਿਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ’ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਟਰੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ’ਚ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ’ਚ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖਦੇ ਹੋ। ਖਾਣ-ਪੀਣ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਨੀਂਦ ਦਾ ਪੈਟਰਨ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੀ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਾਰ ’ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਰੱਖੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ 8 ਤੋਂ 10 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਵੀ ਭਾਰ ਘਟਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ’ਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਸਥਿਤੀ ’ਚ ਸੁਧਾਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।— ਡਾ. ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਕਟਾਰੀਆ, ਇੰਟਰਨਲ ਮੈਡੀਸਿਨ, ਮੇਦਾਂਤਾ, ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ