ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹੋ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਬਾਰੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ? ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਜਾਣੋ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਦੁੱਧ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਕਿਸ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੀਏ, ਕੰਮਕਾਜੀ ਹੋ ਤਾਂ ਬ੍ਰੈਸਟ ਪੰਪ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਆਦਿ। ਮਾਂ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਕੁਝ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਉਤਸੁਕਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਵੀ ਕਿ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ (ਸਤਨਪਾਨ) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਭਰਮ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
Publish Date: Tue, 28 Jul 2026 04:24 PM (IST)
Updated Date: Tue, 28 Jul 2026 04:26 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਦੁੱਧ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਕਿਸ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੀਏ, ਕੰਮਕਾਜੀ ਹੋ ਤਾਂ ਬ੍ਰੈਸਟ ਪੰਪ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਆਦਿ। ਮਾਂ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਕੁਝ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਉਤਸੁਕਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਵੀ ਕਿ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ (ਸਤਨਪਾਨ) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਭਰਮ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ 'ਚ ਇਹ ਮੁੱਖ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਬੱਚੇ 'ਚ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਰੋਗ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਫ਼ਾਇਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਵਾਂ 'ਚ ਮੋਟਾਪੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ ADHD ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਜੇਕਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਉਸ ਨੂੰ 'ADHD' ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਬਰਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਨੀਏ ਤਾਂ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਦੇ ਦਿਮਾਗੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ 'ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਮਾਂ ਅਸਵਸਥ ਹੈ - 1. ਮਾਸਕ ਪਹਿਨ ਕੇ ਵੀ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
2. ਸਿੱਧਾ ਦੁੱਧ ਨਾ ਪਿਲਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਬ੍ਰੈਸਟ ਪੰਪ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਰੱਖੋ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ- 1. ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ 'ਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
2. ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਚੁਣੋ ਤੇ ਤਣਾਅਮੁਕਤ ਰਹੋ।
3. ਅਜਿਹੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਓ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ।
4. ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਪਿੱਠ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਹਿਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੋ। ਜੇਕਰ ਬੈਠ ਕੇ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਸਟੂਲ ਜਾਂ ਸਖ਼ਤ ਸਿਰਹਾਣਾ ਰੱਖ ਲਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਵਧੇਰੇ ਸਥਿਰਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੋ ਸਾਲਾਂ 'ਚ ਦਿਮਾਗ ਜਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਨਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਮੇਂ 'ਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਉਂਦਾ। ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚਰਬੀ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਾ ਪਿਲਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਭਰ ਉਸ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕਰਨੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਦਾ ਸਪਰਸ਼, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੇ ਪੂਰੇ ਜੀਵਨਕਾਲ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਲ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। — ਡਾ. ਸ਼ੇਫਾਲੀ ਗੁਲਾਟੀ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਬਾਲ ਨਿਊਰੋਲਾਜੀ ਵਿਭਾਗ, ਏਮਜ਼ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ