- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਸੌਂਦੇ ਹੀ ਯਾਦ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਅਜੀਬ ਸਵਾਲ? ਇਹ ਉਪਾਇ ਦਿਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਰਾਹਤ
ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰੌਲਾ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਅਤੇ ਸੰਨਾਟਾ ਤਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦਿਮਾਗ ਅਜੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Mon, 28 Sep 2026 11:00 AM (IST)
Updated Date: Mon, 28 Sep 2026 11:02 AM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਅਕਸਰ ਦਿਨ ਭਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਥੱਕ ਕੇ ਸੌਣ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਨੀਂਦ ਆਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਖਿਆਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਕੱਲ੍ਹ ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਿਸਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ, ਬੀਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਤਾਂ ਕਦੇ ਹਿਸਟਰੀ ਜਾਂ ਕਰੰਟ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਵਾਲ; ਜਿਸਨੂੰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਰਚ ਕਰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕਦੇ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਖਿਰ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਇਸਦੇ ਸਮਾਧਾਨ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਂ।
ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਿਆਲ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ?
ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਿਆਲ ਆਉਣ ਲਈ ਕਈ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
ਐਕਟਿਵ ਡਿਫਾਲਟ ਮੋਡ ਨੈੱਟਵਰਕ
ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰੌਲਾ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਅਤੇ ਸੰਨਾਟਾ ਤਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦਿਮਾਗ ਅਜੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਦਿਮਾਗ ਕੋਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਫਰੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਨਿਊਰੋਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ "ਡਿਫਾਲਟ ਮੋਡ ਨੈੱਟਵਰਕ" ਨਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦਰਅਸਲ, ਇਹ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਉਦੋਂ ਐਕਟਿਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਦਿਮਾਗੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ।
ਬਾਡੀ ਕਲਾਕ
ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 24 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਘੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸੌਣ ਅਤੇ ਉੱਠਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਰੀਰ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਰਟੀਸੋਲ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੇ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਾ ਸਟ੍ਰੈਸ
ਜੇਕਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸਟ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਸਟ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਕੋਰਟੀਸੋਲ ਅਤੇ ਐਡਰੇਨਾਲੀਨ ਲੈਵਲ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ ਕੰਟਰੋਲ?
ਡਾਇਫ੍ਰਾਮ ਯਾਨੀ ਪੇਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੈਰਾਸਿਮਪੈਥੇਟਿਕ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਐਕਟੀਵੇਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਫਾਈਟ ਐਂਡ ਫਲਾਈਟ ਮੋਡ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਖਿਆਲ ਆਉਣ ਲੱਗਣ ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸ਼ਫ਼ਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ- ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਜਾਂ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਤਸਵੀਰ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨਾ।
ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਟ੍ਰੈਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਕਰੋ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ 10-15 ਮਿੰਟ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡੀਪ ਬ੍ਰੀਦਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰੋ।
ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਬੈੱਡ 'ਤੇ ਸੌਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੋ।