ਬਿਨਾਂ ਦਵਾਈ-ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਉਮਰ ਭਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਜੋੜ, ਆਰਥੋਪੀਡਿਕ ਐਕਸਪਰਟ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀਕ੍ਰੇਟ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚੱਲਣ, ਦੌੜਨ, ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਿੰਨੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਫ਼ਸੋਸ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਦਰਦ ਜਾਂ ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਾ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦੇਖਭਾਲ ਭਵਿੱਖ 'ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Publish Date: Sun, 09 Aug 2026 03:35 PM (IST)
Updated Date: Sun, 09 Aug 2026 03:36 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚੱਲਣ, ਦੌੜਨ, ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਿੰਨੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਫ਼ਸੋਸ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਦਰਦ ਜਾਂ ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਾ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦੇਖਭਾਲ ਭਵਿੱਖ 'ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੱਡੀਆਂ ਲਈ ਡਾਈਟ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਡਾਈਟ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਚ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਕੈल्शियम, ਵਿਟਾਮਿਨ-ਡੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵਰਗੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ। ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣੇ ਉਤਪਾਦ, ਹਰੀਆਂ ਪੱਤੇਦਾਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਦਾਲਾਂ, ਮੇਵੇ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਵਿਟਾਮਿਨ-ਡੀ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖਣ 'ਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਡਾਈਟ ਦਾ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਖਾਣਾ ਹੀ ਦਿਓ।
ਡਾਈਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਨਾਲ ਚੱਲਣਾ, ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਵਜ਼ਨ ਨਾਲ ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਵਰਗੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵੀ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ 'ਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਬੱਚੇ ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਧੁੱਪ ਲੈਣ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਖੇਡਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਓ।
ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਕਸਰਤ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਬੈਠੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਦਤ ਜੋੜਾਂ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਸਰੀਰ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਕੰਟਰੋਲ 'ਚ ਰੱਖੋ ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਵਜ਼ਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਗੋਡਿਆਂ, ਕੁੱਹਲਿਆਂ ਅਤੇ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਠੀਆ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਘਿਸਾਅ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਜੋੜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਨਾ ਕਰੋ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਜੋੜਾਂ 'ਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਸੋਜ ਨੂੰ ਆਮ ਸਮਝ ਕੇ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਜੋੜਾਂ 'ਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ, ਸੋਜ, ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ 'ਤੇ ਅਕੜਾਅ, ਚੱਲਣ-ਫਿਰਨ 'ਚ ਦਿੱਕਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਜਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋੜ ਦੀ ਗਤੀ ਘੱਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਹੈ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਈ ਜਾਵੇ।
ਕਈ ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ 'ਚ ਇਲਾਜ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ 'ਚ ਮੇਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ 50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਓਸਟੀਓਪੋਰੋਸਿਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਹੱਡੀ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਇਹ ਗੱਲਾਂ :-
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ 'ਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਹੱਡੀ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖ ਕੇ ਟਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ : ਘਰ 'ਚ ਲੋੜੀਂਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਰੱਖੋ
ਫਿਸਲਣ ਤੋਂ ਬਚੋ
ਬਾਥਰੂਮ 'ਚ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰੈਬ ਬਾਰ ਲਗਾਓ
ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਪਕੜ ਵਾਲੇ ਜੁੱਤੇ ਪਹਿਨੋ
ਨਿਯਮਤ ਕਸਰਤ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖੋ
ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਇਲਾਜ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਅੱਜ ਆਧੁਨਿਕ ਆਰਥੋਪੀਡਿਕ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟਸ 'ਚ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ, ਆਰਥ੍ਰੋਸਕੋਪੀ, ਫਰੈਕਚਰ ਦੀ ਐਡਵਾਂਸ ਸਰਜਰੀ ਅਤੇ ਜੁਆਇੰਟ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਦਰਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਇੱਕ ਐਕਟਿਵ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਮਝ ਲਓ ਕਿ ਰੋਕਥਾਮ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹੀ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜੀਵਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਵੀ ਹੈ।