ਸਾਵਧਾਨ ! ਕੀ ਗੱਲ-ਗੱਲ 'ਤੇ ਉਬਾਲਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਤੁਹਾਡਾ ਖੂਨ? ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਭਾਅ ਨਹੀਂ; ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ
ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਮਨ ਦੇ ਵੀ 16 ਅਜਿਹੇ ਸਰੋਤ ਹਨ ਜੋ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ।
Posted By alisha
Publish Date: Wed, 11 Feb 2026 11:14 AM (IST)
Updated Date: Wed, 11 Feb 2026 11:25 AM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਚਿੜਚਿੜਾ ਹੋਣਾ, ਮੂਡ ਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਦਲਣਾ (Moor Swings) ਅਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਇਹ ਸਭ ਸੰਕੇਤ ਹਨ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਅਸ਼ਾਂਤ ਹੈ। ਏਮਜ਼ (AIIMS) ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਅ ਮੰਨ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ: ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਇੱਕ 'ਆਫ਼ਤ' ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਮਸ਼ੀਨੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਵਧ ਰਹੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਰ ਵੇਲੇ ਹੱਸਦੇ-ਖੇਡਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਕਿਸੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕਾਰਟੀਸੋਲ (Cortisol) ਨੂੰ ਸਮਝੋ
ਏਮਜ਼ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਨੰਦ ਕੁਮਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਟੀਸੋਲ ਨਾਮਕ ਸਟ੍ਰੈੱਸ ਹਾਰਮੋਨ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਣ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਮੀ, ਮੋਟਾਪਾ ਅਤੇ ਇੰਸੁਲਿਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਕੰਮਕਾਜੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਨ ਦੇ 'ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼'
ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਮਨ ਦੇ ਵੀ 16 ਅਜਿਹੇ ਸਰੋਤ ਹਨ ਜੋ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ। ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਾਰੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰ।
ਬਚਾਅ ਦੇ ਤਰੀਕੇ: ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਵੱਡਾ ਅਸਰ
ਮਾਈਂਡਫੁਲਨੈੱਸ (Mindfulness): ਮਨ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ।
ਕਸਰਤ: ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੈਰ, ਤੈਰਾਕੀ ਜਾਂ ਜੋਗਿੰਗ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਐਂਡੋਰਫਿਨ (Endorphin) ਨਾਮਕ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਖ਼ੁਰਾਕ: ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਲਓ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਖਾਓ ਤਾਂ ਜੋ ਕਾਰਟੀਸੋਲ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਰਹੇ।
ਗੱਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰੋ: ਆਪਣੀਆਂ ਉਲਝਣਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿਸੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰੋ।
ਇਹਨਾਂ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕਰੋ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼
ਨੀਂਦ ਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੁੱਲ੍ਹਣਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨੀਂਦ ਆਉਣਾ।
ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼, ਗਰਦਨ ਜਾਂ ਪਿੱਠ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ।
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੇਕਾਰ ਸਮਝਣਾ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ 3-4 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 64% ਤੱਕ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 7 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਕਾਰਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।