ਰਣਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ 'ਰਾਮਲੀਲਾ' ਲੁੱਕ 'ਚ ਛੁਪੀ ਹੈ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਇਸ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ‘ਨਜ਼ਰਬੱਟੂ’ ਨਾਲ ਹੈ ਖਾਸ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ
ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ *ਅਭਲਾ ਭਾਰਤ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ। ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਢਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਮੋੜਦੇ ਹਨ
Publish Date: Sun, 02 Aug 2026 11:05 AM (IST)
Updated Date: Sun, 02 Aug 2026 11:17 AM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਨਿੰਬੂ ਅਤੇ ਮਿਰਚਾਂ ਲਟਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਦੂਸਰੇ ਨਿੱਜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ *ਕਾਲਾ ਟਿੱਕਾ* (ਕਾਲਾ ਬਿੰਦੀ) ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਧਾਗੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਕਢਾਈ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਬੁਰੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਢਾਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਰਬਾਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰਬਾਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਢਾਈ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਰਬਾਰੀ ਇੱਕ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਢਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਰਬਾਰੀ ਔਰਤਾਂ ਕਢਾਈ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਈਚਾਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ, ਮੋਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮਣਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਕੱਪੜੇ, ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਵਸਤੂਆਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਬਾਰੀ ਔਰਤਾਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘਰ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਬੈਗ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਕਢਾਈ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ *ਅਭਲਾ ਭਾਰਤ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ। ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਢਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਮੋੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਰਬਾਰੀ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਪੰਘੂੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੈਟਰਨ ਵਾਲੇ ਬਲਾਊਜ਼ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਵਿਧਵਾ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਆਪਣੀਆਂ ਦਾਜ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਇਸ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦਾਜ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖੁਦ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ। ਕਢਾਈ ਵਾਲੀਆਂ *ਘੱਗਰਾ-ਚੋਲੀਆਂ* ਅਤੇ ਭਾਰੀ *ਦੁਪੱਟੇ* ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਅਤੇ ਮਣਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਗਏ ਸਟੋਰੇਜ ਚੈਸਟ ਕਵਰ ਅਤੇ ਗੱਦੀ ਦੇ ਕਵਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੰਧ 'ਤੇ ਲਟਕਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੱਕ ਇਹ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੋਗ ਦੌਰਾਨ ਰੰਗੀਨ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣਾ ਰਬਾਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ, ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹਨ, ਸੋਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਰੰਗੀਨ ਕੱਪੜੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਢਾਈ ਵਾਲੇ ਬਲਾਊਜ਼ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਲਾਊਜ਼ ਦੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਕਢਾਈ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਕਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣਾ ਸੋਗ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਦੰਤਕਥਾ ਹੈ: ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਨੇ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਬਾਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਰਬਾਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀਆਂ ਝਲਕੀਆਂ 2013 ਦੀ ਫਿਲਮ *ਗੋਲਿਓਂ ਕੀ ਰਾਸਲੀਲਾ ਰਾਮ-ਲੀਲਾ* ਵਿੱਚ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਰਣਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਲੁੱਕ ਦੇ ਤੱਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀ *ਚੁੜੀਦਾਰ ਧੋਤੀ*, ਭੜਕੀ ਹੋਈ *ਕੇਡੀਯੂ* (ਜੈਕਟ), ਕੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਬਰੇਸਲੇਟ ਸਾਰੇ ਕੱਛ ਦੇ ਰਬਾਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਨ।