ਪਾਕੀਜ਼ਾ ਦੀ 54 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸੀ, ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਫਿਲਮ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਦੁਬਾਰਾ ਹੋਵੇਗੀ ਰਿਲੀਜ਼: 4K ਵਰਜਨ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ

ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਬਿਊਰੋ, ਮੁੰਬਈ : 1972 ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ ਫਿਲਮ ‘ਪਾਕੀਜ਼ਾ’ ਦਾ 4K ਰੀਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵਰਜਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾ ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਸੀ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਲਿਓਨ ’ਚ ਫੈਸਟੀਵਲ ਲੂਮੀਅਰ ਅਤੇ BFI ਲੰਡਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ’ਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਕਮਲ ਅਮਰੋਹੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਨਾਨ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਸੰਗਠਨ ਫਿਲਮ ਹੈਰੀਟੇਜ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (FHF) ਨੇ ਇਸਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ’ਚ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ’ਚ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਲੱਗ ਗਏ।

ਪਾਕੀਜ਼ਾ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਨਰ-ਰਿਲੀਜ਼

ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅਕਤੂਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ‘ਪਾਕੀਜ਼ਾ’ ਦੇ ਲਿਓਨ (Lyon) ’ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਰਲਡ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਾਨਸ ਅਤੇ ਲਿਊਮੇਅਰ (Institut Lumière) ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਥੀਏਰੀ ਫ੍ਰੇਮਾਕਸ (Thierry Frémaux) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮ ਲੰਦਨ ਪਹੁੰਚੇਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਬੀ.ਐੱਫ.ਆਈ. ਆਈਮੈਕਸ (BFI IMAX) ’ਚ ਇਸਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਐੱਫ.ਐੱਚ.ਐੱਫ. (Film Heritage Foundation) ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸ਼ਿਵੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਡੂੰਗਰਪੁਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਕਮਾਲ ਅਮਰੋਹੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਤਾਜਦਾਰ ਅਤੇ ਰੁਖਸਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੋਤੇ ਬਿਲਾਲ ਅਮਰੋਹੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿਣਗੇ।

ਸ਼ਿਵੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਡੂੰਗਰਪੁਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ‘ਪਾਕੀਜ਼ਾ’ ਨੂੰ ਰੀਸਟੋਰ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੇ ਰੀਸਟੋਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਡੁਮਰਾਉਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਨੇਮਾਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਦਾ ਅਸਲ ਕੈਮਰਾ ਨੇਗੇਟਿਵ ਲਗਭਗ ਪਿਘਲ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।ਰੰਗ ਫਿੱਕੇ ਪੈ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਖੁਰਚੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਲੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਸਕਰੀਨ 'ਤੇ ਕਮਲ ਅਮਰੋਹੀ ਦੇ ਅਸਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸੀ। ਬਹਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ, ਫਿਲਮ ਦੇ ਕੁਝ ਅਸਲੀ ਚਿੱਤਰ ਲੱਭੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਰੰਗ ਪੈਲੇਟ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।

ਪਾਕੀਜ਼ਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

ਡੂੰਗਰਪੁਰ ਨੇ ਕਮਲ ਅਮਰੋਹੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤਾਜਦਾਰ ਤੇ ਧੀ ਰੁਖਸਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਸੰਬੰਧੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਯਾਦ ਸਨ। ਫਿਲਮ ਦੇ 1972 ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤਾਜਦਾਰ ਅਮਰੋਹੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰਿੰਟ ਵਾਲਾ ਡੱਬਾ ਮਰਾਠਾ ਮੰਦਰ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ‘ਪਾਲਕੀ’ ’ਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ, 54 ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਗਾਲਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਦੇ ਬਹਾਲ ਕੀਤੇ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮੰਗਦੇ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਾਕੀਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਪਾਕੀਜ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਸੀ।

ਇਹ ਫਿਲਮ 4 ਫਰਵਰੀ, 1972 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। 31 ਮਾਰਚ, 1972 ਨੂੰ ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਲਿਓਨ ਵਿੱਚ ਫੈਸਟੀਵਲ ਲੂਮੀਅਰ ਅਤੇ BFI ਲੰਡਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਹੈਰੀਟੇਜ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਬਣਨ ’ਚ 15 ਸਾਲ

ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕੀਜ਼ਾ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਮਾਲ ਅਮਰੋਹੀ ਦੁਆਰਾ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 15 ਸਾਲ ਲੱਗੇ। 1956 ਵਿੱਚ ਬਲੈਕ ਐਂਡ ਵਾਈਟ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

1958 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਰੰਗੀਨ ਰੰਗ ’ਚ ਸ਼ੂਟ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਕਹਾਣੀ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਨਵਾਬਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਯੁੱਗ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਵੇਸ਼ਿਆ ਨਰਗਿਸ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਧੀ, ਸਾਹਿਬਜਾਨ ਦੀਆਂ ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।

ਰੀਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ

ਇੱਕ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਦੇ ਅਸਲ ਬਲੈਕ ਐਂਡ ਵਾਈਟ ਰੰਗ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਲਮ 'ਤੇ ਕੰਮ 1964 ਤੱਕ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਕਮਲ ਅਮਰੋਹੀ ਅਤੇ ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਨਿੱਜੀ ਮਤਭੇਦਾਂ ਕਾਰਨ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ। ਅਦਾਕਾਰ ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਨਰਗਿਸ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫੁਟੇਜ ਦੇਖੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰ ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।