- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ VS ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ, ਕੌਣ ਸੀ ਮਹਾਨ ਗਾਇਕ? ਇੱਕ ਖ਼ਤ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਫ਼ੈਸਲਾ
ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਅਜਿਹਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਿਨੇਮਾ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ (Mohammed Rafi) ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਮਹਾਨ ਗਾਇਕ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿਸ ਛਿੜ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਖ਼ੁਦ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦਾ ਦੇ ਇੱਕ ਖ਼ਤ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ ਕੀ ਸੀ, ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Tue, 13 Oct 2026 04:04 PM (IST)
Updated Date: Tue, 13 Oct 2026 04:06 PM (IST)
ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। 39 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਜ ਦੇ ਹੀ ਦਿਨ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ (Kishore Kumar) ਨੇ 58 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਿਸ਼ੋਰ ਦਾ ਜਦੋਂ ਜਿਊਂਦੇ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਅਜਿਹਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਿਨੇਮਾ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ (Mohammed Rafi) ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਮਹਾਨ ਗਾਇਕ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿਸ ਛਿੜ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਖ਼ੁਦ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦਾ ਦੇ ਇੱਕ ਖ਼ਤ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ ਕੀ ਸੀ, ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ![naidunia_image]()
ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਸੀ ਮਹਾਨ?
ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਜਾਵੇਦ ਅਖ਼ਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਜਾਨੇ ਪਹਿਚਾਨੇ ਵਿਦ ਜਾਵੇਦ ਅਖ਼ਤਰ' (Jaane Pehchaane with Javed Akhtar) ’ਚ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਰੋਚਕ ਕਿੱਸਾ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਾਵੇਦ ਸਾਹਬ ਨੇ ਦੱਸਿਆ—
ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਅਜਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਿਨੇਮਾ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਰਫ਼ੀ ਸਾਹਬ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿਸ ਛਿੜ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਇਸ ਡਿਬੇਟ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਖ਼ਤ ਭੇਜਣ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਇਆ। ਜੋ ਲੋਕ ਰਫ਼ੀ ਸਾਹਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਖ਼ਤ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਜੋ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਖ਼ਤ ਲਿਖੇ। ਦੋ-ਤਿੰਨ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਕੋਲ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ-ਚੌੜਾ ਖ਼ਤ ਆਇਆ ਜੋ ਖ਼ੁਦ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਖ਼ਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ— ![naidunia_image]()
"ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਰਫ਼ੀ ਸਾਹਬ ਦੀ ਬਹੁਤ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਬਿਲਕੁਲ ਗ਼ਲਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਰਫ਼ੀ ਸਾਹਬ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।"
ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨ ਸਨ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਇੱਕ ਖ਼ਤ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਇਸ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬਹਿਤਰੀਨ ਗਾਇਕ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨ ਵੀ ਸਨ। ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਰਫ਼ੀ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰੀ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਏ ਸਨ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਅਮਰ ਹਨ।