Indian Rupee vs US Dollar: 95 ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੰਭਲੇ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹੈ ਖ਼ਤਰਾ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਵੱਡੀ ਚਿਤਾਵਨੀ

ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ | Indian Rupee vs US Dollar: ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ 1.8 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ ਹੈ, ਪਰ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਅਜੇ ਵੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮਾਂ ਕਾਰਨ ਰੁਪਿਆ ਲਗਭਗ 95 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸੰਭਲਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਘਟਿਆ ਹੈ। ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਗਿਰਾਵਟ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਲਾਗਤ 2016 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡਾਂ ’ਤੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ।

RBI ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਰਾਹਤ

RBI ਨੇ 2013 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਹਮਲਾਵਰ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਡਾਲਰ ਦੀ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਵਾਲੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਅਤੇ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਡਾਲਰ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਜੋਖ਼ਮ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਦਮਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਾਰਨ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਪਏ ’ਤੇ ਮੁੜ ਦਬਾਅ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

₹100 ਤੱਕ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ

ਸਟੇਟ ਸਟ੍ਰੀਟ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਕਰੰਸੀ ਮੈਨੇਜਰ ਐਰੋਨ ਹਰਡ ਮੁਤਾਬਕ, ਮਹਿੰਗਾਈ, ਅਸਲ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਠੋਸ ਸੁਧਾਰ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਰੁਪਏ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਮੁੜ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰੁਪਿਆ 99-100 ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਇੱਕ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 95 ਰੁਪਏ ਹੈ।

ਹਾਲੀਆ ਕਦਮਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਪਿਆ 97 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਡਾਲਰ ਵੱਲ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਪੱਧਰ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਗਿਰਾਵਟ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਕੇ 100 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ 133 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ RBI ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਵਿਆਜ ਦਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵੀ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਰਹੀ ਸੀ।

ਆਯਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਪਏ ਦੀ ਹੋਰ ਗਿਰਾਵਟ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਡਾਲਰ ਦਾ ਅਗਾਊਂ ਸੌਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਾਇਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧੀ ਹੈ। ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਗਿਰਾਵਟ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਲਾਗਤ 2016 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ।

ਆਈਐੱਫਏ ਗਲੋਬਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਗੋਇਨਕਾ ਨੇ ਵਾਇਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਛੋਟੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਸੌਦਿਆਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਅਸਧਾਰਨ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ, ਸਿੱਧੇ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਨਾਲੋਂ ਸਸਤਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਰੰਤ ਲੋੜ ਵਾਲੇ ਜੋਖ਼ਮ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਬਾਂਡ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਤੇ ਵੀ ਦਬਾਅ

ਬਾਂਡਾਂ ’ਤੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮਹਿੰਗੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਪੈਸਾ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਵਧਿਆ ਹੈ ਕਿ RBI ਨੂੰ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਆਰਬੀਐੱਲ ਬੈਂਕ ਦੇ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਮੁਖੀ ਅੰਸ਼ੁਲ ਚੰਡਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਲਈ ਫਿਲਹਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਸਹਿਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਦਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਦੱਸੀ।

RBI ਦੀ ਨੀਤੀ ’ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ

ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ RBI ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਸੌਦਿਆਂ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰੀਦ-ਵੇਚ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ’ਤੇ।

ਯੂਬੀਐੱਸ ਐਸੇਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੀ ਸ਼ਮਾਇਲਾ ਖ਼ਾਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਸੌਦੇ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਐੱਮਐਂਡਜੀ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟਸ ਦੀ ਗੁਆਨ ਯੀ ਲੋ ਅਨੁਸਾਰ, RBI ਦੇ ਕਦਮ ਡਾਲਰ-ਰੁਪਿਆ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦਰ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 96 ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰੁਪਏ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਾਪਸੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।